Skip to content

Sôi động bầu cử tổng thống Pháp 2012 – 2017, vòng một

09/07/2012

Sôi động bầu cử tổng thống Pháp 2012 – 2017

Đã đăng trên Tạp chí Hồn Việt số 58 tháng 5, 2012 – Hội nhà văn Việt Nam – 07-05-2012

Mathilde Tuyết Trần (Pháp)

Một ngày vào xuân, chim én từ phương Nam đã trở về phương Bắc, các cây đào đang rộ nở hoa, trời thì lúc nắng lúc mưa, khiến cho dân Pháp chạy giữa hai cơn mưa để đi bầu cử. Theo con số của Viện Thống kê quốc gia INSEE công bố ngày 16/3/2012 vừa qua thì danh sách cử tri năm nay 2012 gồm có 44,3 triệu người đăng ký hợp lệ, tăng 1,4 triệu cử tri trong 5 năm, từ lần bầu cử tổng thống 2007.

Công việc bầu cử tổng thống của thời kỳ Đệ ngũ Cộng hòa Pháp được tiến hành qua hai giai đoạn, vòng 1 để lọc lựa ra hai đối thủ có số phiếu cao nhất, và vòng 2, để giữa hai đối thủ, người đi bầu sẽ chọn một người vào chức vụ tổng thống cho một nhiệm kỳ là 5 năm(1).

70% các phòng bầu cử mở cửa đồng loạt vào đúng 8 giờ sáng và sẽ kết thúc vào 18 giờ chiều, chỉ riêng tại những thành phố lớn thì các phòng bầu cử còn mở cửa đến 19 giờ và 20 giờ. Nhưng suốt cả ngày, các giới truyền thông nước Pháp với một đội ngũ phóng viên rất đông đảo, thường xuyên túc trực ở những địa điểm „nóng“, thông tin về không khí bầu cử.

Hơn thế nữa, báo những nước lân cận như Bỉ (La Libre), Đức (Der Spiegel), Thụy Sĩ (La Tribune de Genève)… không bị luật Pháp cấm thông báo kết quả sớm hơn 20 giờ, thông tin kết quả sát sao tình hình bầu cử, cho thấy ứng cử viên đảng Xã hội Pháp, ông François Hollande, dẫn đầu vòng 1.

Thời gian bầu cử rơi đúng vào cuối tuần mà toàn thể nước Pháp đang trong dịp nghỉ lễ Phục sinh (bắt đầu từ 7/4 cho đến hết ngày 6/5), nhiều gia đình đi nghỉ hè, du lịch, nên sự việc này cũng ảnh hưởng đến số cử tri tham dự bầu cử, con số bầu gián tiếp bằng cách ủy quyền cho người khác tăng cao hơn những lần trước.

Tuy thế, năm nay có một điểm đặc biệt là thành phần những người bị bệnh tâm thần cũng được tham dự bầu cử. Những người thường thức sớm vào sáng chủ nhật, từ dân cư của những làng nhỏ nhất cho đến dân thành thị, đã đi bầu từ 8 giờ sáng, và cho đến trưa, mọi ứng cử viên tổng thống đều đã thực hiện xong nghĩa vụ và quyền lợi của mình.

Ứng cử viên tổng thống Pháp nhiệm kỳ 2012 – 2017

Đúng 2 giờ 30 ngày 23/4/2012 (giờ địa phương), kết quả bầu cử tạm thời được thông báo, con số cử tri đi bầu đạt 80,3% (không đi bầu 19,7%) và các ứng cử viên tranh cử tổng thống nhiệm kỳ 2012-2017 đạt được những kết quả như sau ở vòng 1:

Ông François Hollande (PS, đảng Xã hội): 28,63%

Ông Nicolas Sarkozy (UMP, Liên minh phong trào quần chúng): 27,08%

Bà Marine Le Pen (Front National, Mặt trận quốc gia): 18,01%

Ông Jean-Luc Mélenchon (Front de Gauche, Mặt trận cánh tả): 11,13%

Ông François Bayrou (MODEM, đảng Trung lập): 9,11%

Kết quả chính thức và cuối cùng sẽ được Hội đồng Lập hiến (Conseil constitutionnel), công bố vào thứ tư 25/4/2012 vào lúc 20 giờ.

Như thế, ông François Hollande và ông Nicolas Sarkozy sẽ đi vào tranh cử vòng 2 ngày 6/5/2012 sắp tới. Trên bình diện tương quan lực lượng hữu, tả, thì lực lượng cánh tả nói chung vẫn còn ở thế yếu.

Bối cảnh cuộc bầu cử

Sau mùa nghỉ Giáng sinh và Tết Dương lịch 2012 các đảng phái ráo riết gia tăng vận tốc tranh cử. Sự kiện Tổng thống đương nhiệm Nicolas Sarkozy và đảng cầm quyền UMP không công bố ai là ứng cử viên cho nhiệm kỳ tới mãi cho đến ngày 15/2/2012 làm cho nhiều người thắc mắc, nhất là khi ông Sarkozy tuyên bố những biện pháp mới sẽ bắt đầu được áp dụng vào tháng 10, tức là sau khi bầu cử.

Đầu tháng 3 là khoảng thời gian khá «hồi hộp» cho chính trường tranh cử, vì các ứng cử viên, cho đến 18 giờ ngày 16/3/2012 phải nộp danh sách ủng hộ có ít nhất 500 chữ ký ủng hộ của các đại biểu do dân bầu ra kể từ cấp xã trưởng (tổng số là 47.000 người do dân bầu ra gọi là «les élus»), mà danh sách ủng hộ đó sẽ được công bố chính thức chiếu theo luật bầu cử năm 1976 dưới thời Tổng thống Giscard d’Estaing.

Tiếng kêu gọi giữ bí mật danh sách ủng hộ, để tránh cho những người đại diện dân và luôn cả xã ấy không bị áp lực, không được chấp thuận. Nhiều nhân vật chính trị có tầm mức quan trọng như bà Martine Aubry, bà Ségolène Royal, ông Dominique de Villepin…, ngay cả ông DSK (Dominique Strauss-Kahn), người mang nhiều tai tiếng nhất hiện nay, không hội đủ các điều kiện và cơ hội ứng cử.

Dư âm cuộc bầu cử năm 2007 còn cho thấy là một số người tiếc là cuộc vận động tranh cử của bà Royal «hơi yếu», nội bộ đảng PS không thực sự đoàn kết đứng sau lưng ứng cử viên của mình, nên đảng Xã hội Pháp không đạt được mục đích mong muốn, khiến cho ông Nicolas Sarkozy có cơ hội thắng cử.

Nhân vật về thứ ba trong vòng 1 của năm 2007 là ông François Bayrou, thuộc đảng Trung lập, đã làm thất vọng một số cử tri của mình khi ông và các nhân vật trong đảng của ông kêu gọi dồn phiếu cho ứng cử viên cánh hữu là ông Nicolas Sarkozy (UMP). Cũng trong mùa tranh cử năm 2007, có nhiều tiếng kêu gọi bỏ phiếu trắng hay tẩy chay bầu cử nổi lên. Nhưng năm nay thì có hẳn một sự khác biệt, không khí bầu cử là một không khí tranh đấu khá sôi động giữa hai cánh chính trị, tả và hữu.

Trong 5 năm qua, chính phủ Sarkozy/Fillon đã để lại những con số khá rõ ràng, tỷ lệ thất nghiệp của thành phần lao động tích cực tăng từ 8,1% (2007) lên thành 9,8% (tính luôn cả những đơn vị hành chính hải ngoại DOM)(2), tổng số nợ quốc gia tăng từ 1.216,4 tỉ euro (66,6% tổng sản lượng quốc dân, năm 2007) lên thành 1.717,3 tỉ euro (85,8% tổng sản lượng quốc dân năm 2012)(3), cũng như đã kéo dài thêm tuổi được về hưu và lãnh lương hưu.

Tạp chí Le Point số 2066 ngày 19/4/2012 đưa ra chủ đề «La haine des riches» (Sự hận thù những kẻ giàu có) trên thực tế có mục đích ngăn chặn làn sóng nổi lên từ cánh tả, nhưng đồng thời cũng nói lên trọng tâm bối cảnh xã hội của mùa bầu cử. Nếu theo định nghĩa giàu/nghèo hiện tại thì gia đình nào có thu nhập 5.000 euro một tháng là được xếp hạng «giàu» trong xã hội Pháp. Nhưng cái giàu được Le Point đề cập ở đây thì không những chỉ là giàu, có đủ ăn đủ mặc, mà là loại «giàu khẳm» khoe của, xa xỉ, kiêu ngạo, dân chúng gọi là thành phần «bling bling».

Trên thực tế cử tri Pháp và dân chúng Pháp mong đợi một sự «công bằng xã hội», vì sức mua của đa số dân chúng giảm, thất nghiệp tăng, sự kiện người già trên 60 tuổi còn phải chờ đợi nhiều năm trong khó khăn eo hẹp mới được lãnh lương hưu trí, người trẻ không có việc làm, hay thu nhập ít ỏi không dám lập gia đình… là những bức xúc cơ bản.

Cộng thêm đó, các chủ đề thời sự như việc rút quân ra khỏi Afghanistan, túi độn ngực PIP, giá năng lượng xăng dầu cho việc di chuyển và sưởi ấm tăng mạnh, cộng thêm với một vài biện pháp gọi là kích thích tăng trưởng của Tổng thống Sarkozy, trong đó có biện pháp gọi là «TVA xã hội» tăng loại thuế đánh trên tiêu thụ từ 19,6% lên 21,2%, làm cho mọi thảo luận chính trị nóng thêm lên.

Người dân đã «chịu đựng» nhiều khi giá xăng dầu di chuyển tăng, mùa đông bắt đầu có những cơn lạnh khắc nghiệt vào cuối tháng 1 khiến cho nhu cầu tiêu thụ năng lượng để sưởi ấm tăng cao, tốn kém nhiều. Giá một lít xăng có nơi đã tăng đến 1,79 euro, dầu diesel 1,64 euro (di chuyển, giá ngày 4/2), giá một lít dầu sưởi thấp nhất là 1,24 euro. Giá ga tăng 4,4% ngay từ đầu năm (Le Figaro, 13/12/2011), giá điện tăng 6,4% từ tháng 3/2010 và sẽ tiếp tục tăng theo dự tính từ 5,1% – 6,5% mỗi năm (Le Point, 23/3/2011).

Nhiều gia đình bắt buộc phải hạ nhiệt độ sưởi trong nhà xuống còn 180C, 190C, hay chỉ sưởi một, hai phòng ngủ, thậm chí tắt luôn cả lò sưởi ban đêm, nhiệt độ trong nhà xuống chỉ còn có 120C, 130C để ngủ. Tin tăng thuế TVA càng làm cho dân lo lắng hơn, vì không phải chỉ có sự tiêu thụ của «nhà giàu» bị đánh thêm thuế, mà rất nhiều sản phẩm sẽ tăng giá làm cho sức mua của mọi người dân bị giảm đi. Biện pháp tăng giá «TVA xã hội» cũng sẽ gây khó khăn cho việc xuất khẩu sản phẩm của Pháp, tuy nhiên ai cũng hiểu mục đích «cận» là để thúc đẩy tiêu dùng của những người lo lắng sẽ «mua, mua, mua…» từ đây cho đến lúc giá thuế tăng.

Tuy nhiên, điểm nóng nhất trong mùa tranh cử này là vấn đề nhà ở của dân Pháp, bao gồm mọi nhu cầu về diện tích ở, giá thuê nhà, cộng thêm các loại giá phụ trợ về tiêu dùng sưởi ấm, điện, nước, thuế nhà đất, thuế cư trú đánh trên đầu người. Bản tường trình của Fondation L’Abbé Pierre báo động có khoảng 10 triệu dân Pháp phải sinh sống trong đủ mọi tình trạng khó khăn về chỗ ăn ở, từ lang thang ngoài đường, ngủ lều, ngủ xe, ngủ nhờ, ngủ tạm… cho đến những trường hợp không trả được nợ tiền nhà hay hóa đơn điện, nước, dầu sưởi…

Đài truyền hình TF1 phải đưa những tin về những người không thuê nổi một căn phòng nữa, phải «cư trú» trong xe hơi và tắm rửa ở những nơi công cộng như hồ bơi, hay những người sdf (vô gia cư) nằm lạnh cóng trong băng giá ngoài đường, gầm cầu, đặc biệt thành phần phụ nữ trẻ vô gia cư cũng tăng lên tại Pháp (Je vis dans ma voiture, TF1 5/12/2011 và 3/2/2012). Hay con số những người không mượn được tiền của nhà băng phải đi cầm đồ tăng mạnh (TF1, 17/4/2012).

Ngày chủ nhật 15/4 vừa qua, hai ứng cử viên Nicolas Sarkozy và François Hollande đều biểu dương lực lượng đến mức tối đa. Ông Sarkozy diễn thuyết ở ngay trung tâm thủ đô Paris, tại quảng trường La Concorde, một nơi có một quá khứ lịch sử rất cao, đó là nơi mà Cách mạng Dân chủ Pháp 1789 đã chém rơi đầu vị vua cuối cùng của dòng Capétien, vua Louis XVI vào ngày 21/1/1793, và vợ ông, hoàng hậu Marie-Antoinette vào ngày 16/10/1793.

Ông Sarkozy ném ra một lời kêu gọi và trấn an nhiều ý nghĩa «N’ayez pas peur, ils ne gagneront pas!» (Đừng lo sợ. Họ sẽ không thắng được đâu!)(4).

Ông Hollande diễn thuyết cách đó không xa, về phía tây của Paris, tại Vincennes, và khẳng định «Je suis le seul à pouvoir gagner à gauche» (Tôi là người duy nhất có thể đem lại chiến thắng về phía tả), cũng như hứa hẹn sẽ tiếp nối sự nghiệp của cố Tổng thống François Mitterrand sau 31 năm gián đoạn quyền lực trên chính trường.

Cuối tuần, hai ngày thứ bảy 14/4 và chủ nhật 15/4 là cao điểm của các cuộc vận động tranh cử. Các ứng cử viên đều dồn hết sức lực để biểu dương lực lượng hậu thuẫn chính trị sau lưng mình, nhất là để tung ra lời kêu gọi chung chung đến dân tộc Pháp, vì tổ quốc Pháp và lòng yêu nước của dân Pháp.

Trong vòng 2 của cuộc bầu cử năm 2007, ông Sarkozy đạt 53,06%, bà Royal 46,94% tổng số phiếu hợp lệ. Nếu chỉ xét về tương quan lực lượng giữa hai trường phái chính trị tả hay hữu qua vòng 1 hôm nay, thì ông Sarkozy vẫn còn có hy vọng gộp tất cả số phiếu của các đảng cánh hữu để thắng cử thêm một nhiệm kỳ nữa.

Tuy nhiên, cuộc bầu cử vẫn còn để «mở» một giải pháp mới, theo nhận định từ phía nước Đức, là ông Hollande sẽ thắng cử, và bà Marine Le Pen sẽ trở thành lãnh đạo đáng kể của cánh hữu. Những ngày sắp tới vẫn còn là một thời gian tranh cử sôi động với nhiều hồi hộp.


(1) Nhiệm kỳ 5 năm được áp dụng từ năm 2002 thể theo kết quả của cuộc trưng cầu dân ý dưới thời Tổng thống Jacques Chirac vào ngày 24/9/2000

(2) Thống kê của Viện Thống kê Pháp INSEE

(3) Theo báo Le Figaro ngày 30/3/2012

(4) Theo báo Le Parisien ngày 16/4/2012 – Khái niệm “Họ” viết ở số nhiều (Ils) chỉ toàn thể cánh tả.

Les commentaires sont fermés.