Skip to content

Tranh châm biếm mạnh hơn ngòi bút – Les caricatures

04/06/2013

Tranh châm biếm mạnh hơn ngòi bút – Les caricatures

© Mathilde Tuyết Trần, France 2013

Hình ảnh thường có sức mạnh diễn đạt và truyền cảm hơn là trăm ngàn chữ một lúc. Tranh châm biếm (caricatures, Karikaturen) vì thế cũng chiếm một địa vị nhất định trên báo chí phương Tây. Nó làm cho người ta bật cười đồng thời phải suy nghĩ: hai tác dụng tích cực nhất của một thể loại truyền thông. Cười vì thích thú, làm cho khỏe khoắn, thư giãn, là liều thuốc bổ, nên sự suy nghĩ về nội dung xâu xa lại càng thâm trầm, ý nhị hơn.

Một trong những đặc tính của người Pháp là tính hài hước, châm biếm, mỉa mai của họ. Họ vừa nói mỉa vừa cười, nghe không kịp, hiểu không kịp thì không biết là họ đang chửi một cách rất thâm trầm, rất có bản lĩnh. Họ thích gửi cho nhau những chuyện vui cười, tiếu lâm nhưng rất có trình độ và nội dung sâu sắc, học thuộc lòng, rồi kể tiếp cho vợ nghe, cho bạn bè nghe. Hiểu được và cười được những chuyện tiếu lâm đó là đã trở thành người Pháp. Dạo tôi bệnh nặng nhiều tháng, bác sĩ giao nhiệm vụ cho chồng tôi, bắt phải kể cho tôi nghe một ngày ba chuyện tiếu lâm, để cho tôi cười, cho mau hết bệnh. Chồng tôi thực hành nghiêm chỉnh « toa » của bác sĩ, kêu gọi bạn bè gửi chuyện tiếu lâm đến để kể lại cho tôi nghe một ngày ba lần, tục tĩu có, nghiêm chỉnh có, đến nỗi tôi suy nghĩ sẽ sưu tập và viết thành sách. Ông bác sĩ tiếu lâm, mà chồng tôi cũng tiếu lâm nốt, nhưng vì vui mà quả thật là tôi quên không nghĩ đến bệnh nữa. Những chuyện tiếu lâm cũng như những hình ảnh châm biếm được ưa thích nhất lại mang nội dung chính trị thời sự, và những nhân vật được diễn tả nhiều nhất là những nhân vật chính trị, xã hội nổi tiếng nhất. Những gì khó viết ra bằng lời thì tác giả sử dụng « ngôn ngữ » hình ảnh.

Hàng ngày đọc báo, tạp chí…chúng tôi không quên xem những tranh châm biếm (hí họa), để xem sự sáng tạo của tác giả đối với những đề tài khô khan, thích thú và phục tài hoa của họ. Họ dùng phong cách ám chỉ, ý nhị, cường điệu, hóm hỉnh, không nêu tên người thật, không vẽ giống y hình chụp thật, độc giả xem thì hiểu ngay, nhưng những nhân vật bị châm biếm, hý họa thì không tấn công họ được. Đó là một sự tự do tuyệt đối trên sân khấu truyền thông, báo chí Pháp.

Source: Alex, Courrier Picard du 04.06.2013

Source: Alex, Courrier Picard du 04.06.2013

Bức hí họa của Alex trên báo ngày Courrier Picard hôm nay 04.06.2013 diễn tả một ông tổng thống trần truồng chứa đựng hai nội dung, các luật thuế mới bắt dân chúng, nhất là những gia đình đông con, đóng thuế nhiều hơn, và cho mùa hè năm nay dân chúng được kêu gọi phải thắt lưng buộc bụng hơn nữa trong ba tháng hè, giảm chi tiêu đến mức tối đa, một sự kiện hoàn toàn đi ngược với sự phát triển kinh tế cho thị trường nội địa. Trong hình, hai hàng chữ: « Khủng hoảng, khủng hoảng, Hollande áp đặt mùa nghỉ hè tối thiểu« , và « Khi muốn lột truồng dân Pháp, thì mình phải nêu thí dụ. » Khái niệm mettre à poil quelqu’un (lột truồng ai) là bóc lột ai đến mức tối đa, đến mức không còn gì nữa cả, không còn quần áo để che thân.

Source: Alex, Courrier Picard du 03.06.2013

Hôm qua, 03.06.2013, thì Alex diễn tả sự bôi trơn của các lobby công ty sản xuất thuốc lá cho vài dân biểu quốc hội qua một bữa ăn trị giá 10.000€. Trong bữa ăn có gì ? rượu vang đỏ, xì gà, ống điếu và một phụ nữ đang chui xuống gầm bàn. Vật chất (tiền, ăn uống, nghỉ dưỡng…) và tình dục là những công cụ hối lộ tốt nhất, đem lại hiệu quả nhất. Bức tranh này cũng ý nhị nói lên cách làm tình ưa thích nhất, có khi chỉ là thầm kín, của quý ông người Pháp, chẳng thế mà cách làm tình này được cả thế giới biết và đặt tên là  » à la française » !

Source: Alex, Courrier Picard du 25.04.2013

Source: Alex, Courrier Picard du 25.04.2013

Một tấm tranh châm biếm của Alex được chọn là những hí họa hay nhất về tổng thống Hollande nhân chuyến viếng thăm chính thức Trung quốc vào ngày 25.04.2013 vừa qua. Tranh diễn tả Hollande níu kéo một cách khó khăn cực nhọc cô bạn đường của mình, hai đầu bếp người Trung Hoa thất vọng đứng đằng sau. Bức tranh chứa đựng ba nội dung qua hai dòng chữ ngụ ý chỉ cuộc viếng thăm quá ngắn ngủi không đem lại một kết quả tốt đẹp nào: « Viếng thăm của tổng thống: dân Trung quốc vẫn còn đói », và « Đến nỗi chúng ta không có thì giờ để nấu con chó Rottweiler« , vừa để ám chỉ tư cách của cô bạn đường tổng thống, bị dân ghét đến độ đổi tên từ Trierweiler thành ra là Rottweiler, tên một loài chó rất hung dữ, say máu, đồng thời cũng ngụ ý chỉ dân Trung quốc ăn thịt chó.

Source: Plantu, Tintin au Mali, Le Monde du 15.01.2013

Source: Plantu, Tintin au Mali, Le Monde du 15.01.2013

Một họa sĩ Pháp khác cũng được yêu thích, đó là Plantu (Jean Plantureux), tranh châm biếm của ông cầu kỳ hơn, khó hiểu hơn, nhưng vẫn xuất hiện thường xuyên trên báo chí. Plantu bình luận cuộc chiến tại Mali với tấm tranh ngày 15.01.2013 đăng trên tờ Le Monde châm biếm nước Pháp bị các « đồng minh » Anh, Bỉ, Đức, Đan Mạch, và Tây Ban Nha bỏ rơi, chỉ viện trợ cho thiết bị, nhưng tuyệt đối không viện trợ quân lính. Binh sĩ chết trên trận tuyến Mali là người dân Pháp.

Quelle: Cartoon Hauck und Bauer - Der Spielgel 06.2013

Quelle: Cartoon Hauck und Bauer – Der Spielgel 14.05.2013

Người Đức cũng thích tranh châm biếm. Thí dụ như bức tranh đăng trên tạp chí Der Spiegel (Tấm gương) vào ngày 14.05.2013 diễn tả nội dung các chức vị có lương cao và địa vị cao đều được « chỉ định » trước cho « người quen », mà không cần phải qua một cuộc tuyển chọn công minh, bình đẳng nào qua hai câu châm biếm :  » Bây giờ thì chú ý đây: Bà vợ ông Müller thì làm thư ký cho ông Meierhuber, bà vợ ông Meierhuber thì làm trợ tá cho ông Neuberger…Đảng CSU chấm dứt việc bố trí công ăn việc làm cho người thân.« 

Quelle: Billigflüge - Der Spielgel 06.2013

Quelle: Billigflüge – Der Spielgel 09.11.2012

Và đây là một trong 20 bức tranh được bình chọn nhiều nhất trong giải châm biếm năm 2012 « Deutscher Karikaturenpreis » của tờ báo Sächsische Zeitung, mà tôi thích, dù không đoạt được giải nhất, diễn tả nỗi cực khổ của hành khách mua vé máy bay rẻ của những hãng máy bay hạng T (thấp hay tồi, tùy ý), họ phải tự đeo động cơ cánh quạt lên đầu, tự xách theo hành lý và tự…bay ! MTT.

Les commentaires sont fermés.