Aller au contenu principal
Publicités

Đi chợ

13. janvier 2019

Đi chợ – ©Mathilde Tuyet Tran, France 2019

Tôi thích đi chợ, dù đôi khi rất vất vả để từ chối, để tránh những lời mờii chào của bà con bán hàng. Câu chào hỏi đầu tiên thường là “ Cô kiếm chi cô, em chỉ cho ?” Câu này ý nhị hơn là hỏi thẳng “Cô mua gì cô, em bán cho ?” dễ gặp được cái lắc đầu. Mà hễ đã mở miệng ra hỏi là “dính” rồi. Người bán hàng ở chợ đã lâu năm, gặp nhiều khách, tất biết tất cả bài bản tâm lý để chiêu dụ khách hàng. Chồng tôi cười ngất khi tôi xách về một lúc một đống vải may quần, mười mấy khúc vải đủ màu. Thảo nào thấy đi lâu quá, em mặc làm sao cho hết, còn một đống quần nữa chưa mặc trong tủ.

Lúc ra chợ, tôi chỉ muốn mua một chiếc quần đen ! Có mỗi một cái quần đen ưng ý tôi mặc đã hơn mười năm rồi, bây giờ định đem làm mẫu để may cái thứ hai. Bà bán vải, chị kiếm quần đen hả, em có vải đẹp, không nhăn, giặt không cần ủi, lại vừa mỏng, có chút thun, đứng lên ngồi xuống rất dễ chịu, rất đứng quần, chị mua đi, em bán rẻ cho, bảo đảm, nè chị ngồi xuống ghế đi, để em cắt vải. Hai quần nhen. Để mai mốt chị kiếm thì hết vải này rồi, không có nữa.

Thế là một quần thành ra hai quần. Tiền là của tôi, mà quyết định mua hai quần là của chị, thế mới hay. Mật ngọt chết ruồi. Và cứ như thế chị chiêu dụ tôi mua thêm quần trắng, mặc không thấy đồ lót bên trong, ai không có cái quần đen, quần trắng, đây mầu xanh cổ vịt, mầu này dễ mặc, mặc với áo trắng là sang nhứt, nè mầu gạch cua nè, chị có áo đen không, mặc với mầu này hết xẩy, màu be, mầu này nhã nhặn lắm chị, hợp với tuổi chị, chị mặc với nhiều áo mầu khác nhau cũng được, màu xám, trời ơi mầu này sang lắm lận, áo trắng hay áo đen được hết, còn mầu hồng già này hợp với nước da trắng của chị….Lúc tôi đem cái đống vải tới nhà chị bạn thợ may, chị cũng cười ngất, nhưng an ủi tôi rằng mầu nào cũng rất đẹp, mua một lần là mặc tới hết đời luôn ! Tôi cũng nghĩ rằng chị bán vải chỉ bán được một lần cho tôi rồi thôi, bao nhiêu đây quần thì tôi mặc đến cuối đời !

Chị bán vải là một thí dụ mà tôi không quên, cũng như một vài người bán buôn khác ở chợ rất nghề nghiệp biết cách “coi” khách hàng để “nặn” cho ra tiền. Tôi biết mánh của họ…vì tôi cũng là con nhà bán buôn, lại còn thích thú vì gặp được những người biết cách bán hàng như thế. Vui vẻ, niềm nở với khách để đem lợi về cho mình, đâu phải ai cũng hiểu và thực hiện được việc đó.

Có một lần, tôi trả giá, trước khi ra chợ ai cũng dặn, đi chợ phải trả giá, bắt đầu bằng ¼, lên tới một nửa, khoảng 2/3 là mua được, không thì mua hớ, mua mắc dại dột, thì bà bán hàng nổi giận, tôi không bán đâu, đi chỗ khác đi ! Ơ kìa, bán hàng mà lại đuổi khách đi ! Có lẽ bà ngó mặt tui, tưởng là khách xộp bên Tây về. Thì thôi, tôi đi luôn, không trở lại bao giờ cái chợ ấy.

Giá một trái thơm (dứa) tôi mua thì rất là tùy hỉ, bữa thì bán mười lăm ngàn, bữa thì hai chục, bữa thì ba chục, có hôm bà hàng lấy tôi tới bốn chục. Cam cũng vậy, bữa thì hai chục một kí, bữa thì bốn chục, bữa thì chỉ có mười ngàn đồng một kí, khiến cho tôi tự hỏi giá vốn của họ là bao nhiêu. Công thức bán buôn đơn giản là mua một bán ba, vốn là một đồng thì phải bán ít nhất là ba đồng mới có lợi. Công thức mua một bán hai trong thời buổi chi phí chuyên chở ngày càng nhiều tốn kém thì không đủ để kiếm lời, kinh doanh theo kiểu lấy công (của chính mình) làm lời, đó là không tính thêm chi phí của nhân công làm thuê. Tôm to nhất chợ, một kí chỉ được 18 con, giá cũng thay đổi tùy hàng từ 360 ngàn đến 260 ngàn đồng, chênh lệch 100.000 đồng ! Một túi nhỏ tỏi bằm có mười ngàn đồng tôi ăn cả tháng không hết. Một hôm, tôi vui miệng kể cho ông taxi nghe chuyện giá cả ở chợ, ông ta cũng cười, khen tôi là “thảo” vì tôi biết là quá giá nhưng vẫn mua để ủng hộ bà con.

Nhưng sau cả tháng đi chợ tự do, tôi phải lánh vào….siêu thị, giá cả ổn định hơn, bù lại thì không có người bán hàng “giao lưu” với tôi nữa, vô siêu thị thì chỉ việc chọn đồ bỏ vô giỏ rồi ra két tính tiền, đỡ tốn kém hơn, buồn hơn, đi chợ mà chắng nói chuyện với ai một tiếng nào. Buồn như đi siêu thị ở bên Pháp vậy.

Đi chợ trong hẻm cũng rất vui, cái hẻm bề ngang hẹp nên người bán ngồi thành hai dãy, hàng nọ kế hàng kia lộn xộn, hàng thịt heo bên cạnh hàng bánh cuốn, hàng vàng mã bên cạnh hàng xôi chè….tôi đi một lượt rồi vòng lại trở ra đường cái là hai tay xách nặng trĩu, mua đủ thứ. Chợ trong hẻm mà nửa con vịt là hai trăm hai chục ngàn, hai miếng thịt cốt lết heo là 30 ngàn, bít tết bò giá là 380 ngàn một kí, con gà ta 180 ngàn, chỉ có rau cỏ củ quả, gạo, bún, trái cây, bánh mì, các loại bánh, đặc biệt là cá, tôm là rẻ hơn châu Âu.

Điều làm cho tôi ngạc nhiên là giá cà phê bán ở Việt Nam lại đắt ít nhất là gấp đôi so với giá bán trung bình ở châu Âu. Cà phê chồn (thật) giá đến cả mười triệu đồng một kí, loại rẻ tiền thì cà phê pha lẫn với bắp (ngô), đậu và hương liệu tổng hợp (tức là hóa chất).

Chồng tôi nói chuyện ăn uống thì bao giờ cũng vui vẻ, bảo là sắp chết đến nơi mà em còn hà tiện tiền ăn uống, ăn thì có được bao nhiêu đâu là đã no. Thật vậy, mai mốt được lên ngồi trên bàn thờ là có diễm phúc lắm, còn có kẻ thờ phượng mình, lúc ấy thì chỉ còn có hưởng hương hưởng hoa các mâm cỗ cúng như các cụ.

Ngoài Bắc, nổi tiếng thơ mộng và đi vào hình ảnh văn thơ hội họa là những gánh hàng hoa quanh hồ Gươm, hoa để trong thúng mây đèo đằng sau xe đạp, hoa của người cầm trên tay đi rảo khắp 36 phố phường và những gánh, những thúng của những phụ nữ bán quà rong.

Trong miền Nam, người ta tận dụng xe hai bánh và các loại xe thùng làm phương tiện để buôn bán. Tôi thích thú ngắm nhìn sự sáng tạo của người dân để mưu sinh mỗi ngày với những chiếc xe thùng, không biết là ở đâu, xuất hiện từ sáng đến chiều trong các quận nội thành của thành phố, trừ ở quận 1 và quận 3. Từ người bán kẹo, bán súp cua, bán bột chiên, bán chè cho đến những xe hủ tíu mì truyền thống, xe bánh mì, xe bún riêu…cho đến anh bán đĩa nhạc chép lậu…với những phương tiện di động của họ, mỗi người một xe mỗi người một kiểu, làm sống động vỉa hè, họp thành cái chợ chồm hổm, bỗng chốc tan, bỗng chốc họp.

Người giầu có sang trọng thì ăn uống trong những căn phòng riêng có máy lạnh của những nhà hàng tên tuổi, người bình dân thì ngồi vỉa hè ăn uống vui tươi, vô tư, nhộn nhịp, có gió trời, có mưa hắt, tôi vẫn thích ngồi vỉa hè lê la ngắm ông đi qua bà đi lại, để cảm nhận đời sống quanh tôi vẫn bình thản trôi theo dòng thời gian, “không có mợ chợ vẫn đông”. MTT

Photo:MTT 2019

Photo: MTT 2019

Photo; MTT 2019

Photo: MTT 2019

Photo: MTT 2019

Publicités

Xôi, món ăn bình dân của người Việt

30. décembre 2018

Xôi, món ăn bình dân của người Việt – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2018

Ngày còn bé tôi không thích ăn xôi, bảo ăn xôi mau no lắm, không ăn được thứ khác nữa, đó là một thứ lý luận của trẻ con thích ăn vặt như tôi.

Bây giờ, mỗi khi về Hà Nội thể nào tôi cũng tìm đến hàng xôi ngô (bắp), ngồi vỉa hè thôi, nhưng rất ngon, lại thêm cách gói xôi rất đặc biệt như là một khối hình tháp nhỏ nhắn xinh xinh bằng lá chuối bọc giấy báo cũ. Những hạt xôi dẻo, thơm, mướt, trộn lẫn với hạt ngô (bắp) mềm mại, nở to, phủ lên bằng những lát đậu xanh cà nhuyễn, rồi lại thêm những lát hành tây phi vàng óng, dòn tan, sau cùng là rải một lớp đường tinh khiết ngọt ngào lên làm đỉnh của đỉnh…, nhưng mà chỉ ăn một gói nhỏ như thế là no ứ. Ăn xôi cho chắc dạ, má tôi vẫn bảo thế. Ngoài Bắc còn có món xôi xéo, cũng giống như xôi bắp mà không có bắp, để ăn chung với thịt gà luộc, giò, chả…được lên mâm cỗ của mọi người.

Lại còn có món xôi khúc rất đặc biệt Hà Nội, nhìn những hạt nếp trắng ngần bọc quanh cái nhân làm bằng lá khúc, đậu xanh và một ít thịt mỡ, là tôi không thể nào cưỡng lại nổi sức hấp dẫn của nó, và thật là đúng, ăn một cái xôi khúc là no ứ không còn ăn được gì khác nữa cả. Thời tiết lạnh ở Hà Nội trong tháng 12 lại càng làm cho món xôi khúc nóng ngon miệng hơn, thú vị hơn.

Trong nam, ở Saigon, tìm ra được một hàng xôi bắp là cực khó, vì người ta có rất nhiều món ăn sáng, nào phở, mì, hủ tiếu, bánh cuốn, bánh canh, cơm tấm bì…là những món thông dụng, ít người ăn xôi. Một gói xôi chỉ có mười ngàn, đắt nhất là hai chục ngàn đồng việt nam hiện tại (giá 1 euro = 27.000 đồng), nên buổi sáng ăn xôi uống ly trà nóng thì rất là tiết kiệm.

Những người bán xôi thường thức dậy nấu xôi từ 4 giờ sáng, gạo nếp đã ngâm nước qua đêm cho nở và các thứ đã sửa soạn sẵn từ tối để 5 giờ là bắt đầu đi bán cho người lao động đi làm việc. Nghèo nhất thì chỉ có tiền đầu tư cho một thúng xôi chỉ có một món, xôi được đựng trong thúng mây phủ ấm bằng vải, đội trên đầu, ra ngoài đường ngồi, chả có  đóng thuế má gì cả, bán hết thì về, ngaỳ mai lại bán tiếp một món xôi khác. Cứ thế mà người ta sống được, suốt từ Bắc vô Nam.

Đỡ nghèo hơn, thì có hai, ba thúng xôi khác nhau, xôi đậu phụng, xôi đậu xanh và xôi vò, ngồi ở chợ, ở ngã ba, trên mặt đường. Tiến lên một bực nữa thì người ta có đủ tiền để đầu tư cho một xe bán xôi, bán năm, sáu thứ xôi, đặt trên chõ nước nóng, khói bốc nghi ngút, nom khá sạch sẽ và hấp dẫn người mua. Các xe bán xôi này thường thấy ở cửa trường đại học nơi có nhiều sinh viên ra vào, cũng chẳng có đóng thuế má chi cả, làm ra đồng nào hưởng lợi đồng nấy. Các xe xôi thường có hai thực đơn: xôi ngọt và xôi mặn, giá cũng bình dân mười ngàn, hai chục ngàn để ăn cho no bụng sáng sớm. Xôi ngọt như xôi nếp cẩm màu tím thẫm ăn với dừa tươi bào mỏng và một thứ hỗn hợp vừa mặn vừa ngọt như đậu phộng rang giã nhỏ trộn với muối và đường thì thật là tuyệt diệu.

Giầu hơn nữa thì chỉ bán xôi mặn cao cấp, ở đường Hai Bà Trưng khúc gần nhà thờ Tân Định trong thành phố Hồ Chí Minh, là nơi tụ tập của những xe xôi mặn này. Xôi mặn là xôi trắng ăn với thịt gà quay xé, ruốc heo, giò chả, lạp xưởng, tôm khô, trứng rán, hành phi, nước chan…rất ngon. Giá đã hơn 20 ngàn đồng một phần xôi, vốn của họ cũng cao hơn, họ thường bán vào buổi chiều cho đến đêm khuya, lúc nào cũng tấp nập người chạy xe máy đến mua, và người bán xôi cũng sống ngày này qua tháng nọ không trả thuế một đồng cho nhà nước, vì họ có thu nhập ít hơn mức lương công nhân tối thiểu hiện nay. Vậy mà bất cứ chị bán xôi nào cũng có cái điện thoại di động và biết xài điện thoại, thời buổi của cách mạng số 4.0 ở Việt Nam có khác.

Tại sao không phải là cơm mà là xôi ? Xôi có vị khác cơm tuy cùng là hạt gạo, nhưng xôi dẻo hơn, thơm hơn, no lâu hơn. Ba tôi lại có phương thuốc chữa bệnh đau bao tử bằng xôi, ông thường ăn xôi trắng với tỏi thay cơm mỗi khi sót ruột, chả cần uống thuốc thang làm chi cũng hết bệnh.

Nói đến xôi thì không thể quên món xôi gấc là nữ hoàng của xôi. Xôi gấc mầu đỏ của hạt gấc chín nên có mầu tự nhiên, hương vị thơm tự nhiên của quả gấc, thuộc loại đắt tiền, là giá của quả gấc, chỉ dùng trong ngày cúng giỗ, ngày Tết. Bạn mua một quả gấc chín, bổ ra lấy hạt, cho hai thìa rượu trắng vào hạt gấc, đảo đều, để qua đêm, cùng một lúc ngâm gạo nếp. Lúc cho gấc và nếp vào chõ để đồ (hấp) cho chín thì bạn cho thêm hai muỗng cà phê muối, nếp gần chín thì cho đường vào, ngọt tùy ý, thế là xong. Người bán xôi gấc thường cho thêm phẩm màu tự nhiên vào xôi cho đỏ đậm thêm, đẹp thêm. Xôi gấc không dùng thêm phẩm mầu thì có mầu đỏ cam. Tuy vậy một đĩa xôi gấc bán ở một tiệm giò chả nổi tiếng ở đường Lý Tự Trọng quận 1, to bằng hai bát xôi đầy giá chỉ có 30 ngàn đồng.

Kể ra là cả chục món xôi, và xôi không thể thiếu trong các mâm cỗ cúng, cùng với con gà ta luộc, của người Việt.

Đã cuối một năm rồi, năm 2018 sắp qua đi vĩnh viễn, không gì níu kéo lại được, năm 2019 sắp đến, Tết ta gần kề, MTT chúc các bạn đọc một năm mới Dương lịch dồi dào sức khỏe, bình an, hạnh phúc trong một môi trường hòa bình, thịnh vượng. Hẹn gặp lại bạn trong năm 2019 ! MTT

quả gấc

Les gilets jaunes IV – những người áo khoác vàng ở Pháp IV

11. décembre 2018

Les gilets jaunes IV – những người áo khoác vàng ở Pháp IV – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2018

Ngày 10.12.2018 tổng thống Pháp Macron xuất hiện

Tổng thống Pháp Macron ngày 10.12.2018. Photo: Le Parisien

trước dân chúng trên đài truyền hình với vẻ tươi vui, bình thản so với 4 kỳ biểu tình đổ máu của những người áo vàng và 6 người chết, 1.407 người bị thương nặng nhẹ (le Figaro 12.12.2018), một cách cho thấy 4 tuần lễ qua không đụng chạm gì đến ông cả, vững như bàn thạch, tuy ông nhận một số lỗi về phần tính cách cá nhân của mình, nhưng về đường hướng chính trị thì cứng rắn, không thay đổi.

Những biện pháp “mới” của tổng thống Pháp Macron đưa ra trong diễn văn ngày 10.12.2018 trên truyền hình không đủ và không đáp ứng được danh sách 100 yêu cầu/đòi hỏi của người áo khoác vàng.

Bất công thuế má = giận dữ xã hội

Macron tiếp tục phát biểu, vẫn còn ám chỉ người thất nghiệp lười biếng “ Chúng tôi muốn một nước Pháp mà trong đó người ta sống xứng đáng vì làm việc. “, ai lại không muốn sống « xứng đáng » ?, nên biện pháp ông đưa ra, cho thêm 100 euros trên giấy tờ cho người lao động có mức lương tối thiểu SMIC (net một tháng 1.185 euros, tức một giờ làm việc 8,15 euros) không giải quyết thẳng vào vấn đề hàng triệu người thất nghiệp và người không kiếm ra nổi một công việc được trả lương SMIC mà phải làm ít giờ hơn, kiếm ít tiền hơn, nhiều người chỉ kiếm được 800, 900 euros một tháng, có người nhận việc chia đôi, mỗi người một nửa công việc, một nửa lương như trong các ngành nghề giáo sư trung học, tiểu học, du lịch, khách sạn, nhà hàng, may mặc, uốn tóc, thức ăn nhanh…. . Trong bối cảnh toàn cầu hóa xã hội Pháp không tạo ra việc làm cho dân, lại bảo dân lười biếng, không chịu làm việc, không chịu đi kiếm việc !

Cần biết thêm: vào tháng 1. năm 2017 nước Pháp có tổng cộng 1,65 triệu nhân công lao động được trả lương theo mức lương tối thiểu SMIC, chiếm 10,6% tổng số thành phần công nhân viên ăn lương. Trong số 1,65 triệu có 55,2% (910.000 người) là nhân công nữ.

Cũng trong tháng 1.2017 thống kê của DARES (Direction de l’animation de la recherche, des études et des statistiques) trên năm 2014 cho biết mức lương trung bình sau khi đã trừ mọi bảo hiểm xã hội không kể thuế của người Pháp là 2.225 euros. Nếu phân chia con số này theo ngành nghề thì mức lương cao nhất thuộc về ngành tài chính (nhà băng và bảo hiểm) trung bình là 3.342 euros, ngành sản xuất và vận chuyển là 2.925 euros, ngành khách sạn và ẩm thực là 1.613 euros. Sự khác biệt giữa mức lương phụ nữ và mức lương nam giới là 18,6 %.

Thuế ISF thu năm 2017 được 5,07 tỷ euros bị bãi bỏ năm 2018. Thuế IFI năm 2018 chỉ thâu được 1,2 tỷ euros, tức là giảm thâu 3,87 tỷ euros. Nguồn Le Parisien

Cũng như biện pháp mới của tổng thống Pháp là giảm mức độ đóng bảo hiểm xã hội trực tiếp CSG của người lãnh lương hưu nếu lương hưu dưới mức 2.000 euros tháng. Điều này có nghĩa là mọi người già trên 65 tuổi lãnh lương hưu trí – họ không phải là những kẻ lười biếng, đã qua một đời, một quãng dài thời gian cống hiến sức lực và trí tuệ cho xã hội, đã làm việc ít nhất 41 năm mới được lãnh lương hưu trọn vẹn – vẫn phải đóng phần tiền bảo hiểm xã hội theo ba mức độ : 3,8 % , 6,6 %, và 8,3 % của số lương nhận được và số tiền này bị trừ trực tiếp trước khi phát lương hưu. Tại sao lại cắt giảm lương hưu của họ ? Lưởng hưu là do họ làm ra, tích lũy được trong suốt cuộc đời lao động của họ, không xin xỏ của ai, không dành dật của ai một đồng nào. Đây là một động thái vô ơn bạc nghĩa của chính phủ Pháp và các bộ trưởng phe « giữa »!

Chưa kể đến dự án cắt giảm lương hưu của người góa vợ góa chồng mà trong đó những phụ nữ già nua chiếm đa số.

Và tổng thống Macron không thay đổi ý kiến về vấn đề thuế đánh lên tài sản giàu có ISF , một đòi hỏi của người áo khoác vàng.

Vẫn còn xa rời thực tế.

Tờ Der Spiegel của Đức bình luận ngay sau đó: “Es ist bereits absehbar, dass die Zugeständnisse Macrons und der Mitte-Regierung von Premier Philippe nicht ausreichen werden. Die Forderungen der « Gelbwesten » sind mittlerweile noch weitgehender – sie fordern unter anderem mehr direkte Demokratie. Für kommenden Samstag gibt es bereits neue Aufrufe zu Protesten… Die Forderungen der Demonstranten reichten jedoch schnell viel weiter – von Steuersenkungen über mehr Kaufkraft bis zum Rücktritt Macrons. “

Emmanuel Macron nach seiner Amtseinfuhrung 2017. Das Bild zeigt, wie wichtig der klassische Thronsessel fur die Inszenierung der Politik bis heute ist.© Getty, Foto: Charles Platiau.        Ngai vàng của vua và hoàng hậu Pháp

( Người ta đã thấy trước rằng những nhượng bộ của Macron và chính phủ phe “giữa” của thủ tướng Philippe sẽ không đáp ứng đủ. Những đòi hỏi của « áo vàng » thậm chí còn rộng hơn – họ đòi hỏi, một trong những điều khác, một nền dân chủ trực tiếp hơn. Đã có những lời kêu gọi biểu tình mới vào thứ bảy tới … Những đòi hỏi của những người biểu tình được mở rộng một cách nhanh chóng muốn đạt được nhiều hơn nữa – từ cắt giảm nhiều thứ thuế cho đến sức mua của dân chúng cho đến đòi hỏi Macron từ chức.  » ).

Giữa tháng 11 .2018 thủ tướng Edouard Philippe tuyên bố : “Sự bận rộn công việc duy nhất của tôi là lo cho tổng thống tái đắc cử năm 2022. Và tôi thì rất hạnh phúc ở đây, ở Matignon(Ma seule préoccupation, c’est que le président soit reélu en 2022. Et puis, je suis très heureux ici (à Matignon) trên tờ ParisMatch số 3627 (15.11-21.11.2018).

Vậy thì nên tin tưởng rằng, phong trào áo khoác vàng sẽ thất bại và tự xẹp xuống như quả bong bóng, như những phản kháng khác của dân chúng trong quá khứ. Tiếc cho sáu người đã chết và hàng ngàn người bị thương.

Cho đến nay theo số liệu chính thức có 4.523 người bị bắt giữ, và 4.099 người bị tạm giam. Riêng lần biểu tình thứ tư có gần 2.000 người bị bắt giữ và 1.709 người bị tạm giam.

Ngày 15.12.2018 báo chí loan tin trong đợt biểu tình lần thứ năm của những người áo khoác vàng có 66.000 người tham dự chính thức theo thông báo của bộ nội vụ.

Trong lần này họ không đổ về Paris nhiều, xe bus của họ thì một số bị chặn lại ngay trên đường đi, các phương tiện chuyên chở công cộng đều bị chặn, nhiều trạm metro đóng cửa. Lyon, Nanntes, Saint-Etienne, Brest, Bordeaux, Angers, Montpellier, Marseille, Toulouse…đều có hàng ngàn người biểu tình.

Riêng tại Paris cảnh sát đã bắt 168 người biểu tình. Lực lượng cảnh sát huy động trong lần biểu thứ năm lên đến 69.000 ngàn người, tiếp tục bắn hàng ngàn lựu đạn cay để trấn áp người biểu tình (Le Figaro 15.12.2018).

Phía chính quyền thỉ thở ra, không có đảo chính, cũng không có từ chức, cũng không đạt được những đòi hỏi.

Nhưng dư âm của nó ? Còn là một cuộc bàn cãi lâu dài của những nhà lý luận bán nước bọt.

Ít ra, những người áo vàng đã tố cáo lên được hình thức dân chủ hiện nay tại Pháp.

Nhìn về tình hình Việt Nam, thấy thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc không ngừng đi đó đi đây, mỗi ngày một nơi gặp gỡ từ Bắc chí Nam, giải thích, nêu điểm mạnh điểm yếu của từng vùng, nếu không trực tiếp với dân, thì cũng là gặp gỡ cán bộ cơ sở, thúc đẩy cố gắng lên nữa. Còn thủ tướng Pháp thì suốt ngày ở trong điện Matignon, quyết trên hồ sơ, trên giấy tờ , chắc có lẽ tổ chức hành chánh ở Pháp khác nhiều ở Việt Nam và khác nhiều so với thực tế ?.

Ít ra, phong trào của những người áo khoác vàng đã thức tỉnh những người dân và thức tỉnh những điều trước giờ không nói ra được thành lời ngay trên đất Pháp. MTT

Photos: Le Parisien, Le Figaro, ParisMatch 15.12.2018

on December 15, 2018 in the streets of Bordeaux,  (Photo by GEORGES GOBET / AFP)

La Roseraie district of Toulouse, on December 15, 2018 . (Photo by Eric CABANIS / AFP)

A woman wearing a yellow vest (Gilets jaunes) holds a child during a protest against rising oil prices and living costs at the highway’s toll of Villefranche de Lauragais, on December 11, 2018. (Photo by REMY GABALDA / AFP)

dpatopbilder – 08.12.2018, Belgien, Brüssel: Eine Demonstrantin steht zwischen den Strahlen von Wasserwerfern bei einer Demonstration der «Gilets Jaunes». Vor Beginn von «Gelbwesten»-Demonstrationen nach französischem Vorbild hat die belgische Polizei am Samstag in Brüssel mehrere Personen festgenommen. Foto: Francisco Seco/AP/dpa +++ dpa-Bildfunk +++

Les gilets jaunes III – những người áo khoác vàng ở Pháp III

8. décembre 2018

Les gilets jaunes III – những người áo khoác vàng ở Pháp III – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2018

Cảnh sát tấn công trường trung học Pierre d’ Ailly ở Compiegne

Paris trong ngày thứ sáu 07.12.2018 tuần thứ tư của cuộc biểu tình những người áo khoác vàng: các cửa hàng bị khuyến cáo đóng cửa, tháp Eiffel đóng cửa, các viện bảo tàng đóng cửa, 36 trạm metro đóng cửa không hoạt động, nhân viên các bộ được ở nhà, các chương trình giải trí, thể thao, văn nghệ ngưng hoạt động, Với khẩu hiệu “C’ est le combat de nos vies” (Đây là cuộc chiến đấu của đời chúng tôi) họ tiến về Paris. Bộ trưởng bộ tư pháp bà Nicole Belloubet đã ra lệnh bắt giữ một số những người tình nghi để phòng ngừa bạo loạn ngày mai (Le Parisien 07.12.2018).

Tướng Piquemal tuyên bố sẽ về Paris biểu tình cùng với những người áo khoác vàng ngày

Bà Jacline Mouraud . Photo by DAMIEN MEYER / AFP

thứ bẩy. Tướng Tauzin kêu gọi bất bạo động. Michel Thooris, tổng thư ký công đoàn France Police, cho rằng : “Chúng tôi không thể gởi quân đội chống lại dân chúng trong nội địa của quốc gia. Một điều thật là không thể nghĩ đến. (Nous ne pouvons pas envoyer l’armée contre le peuple à l’intérieur du territoire national. C’est juste impensable). Con số cảnh sát được thủ tướng Edouard Philippe huy động toàn diện lên đến 89.000 cảnh sát có trang bị vũ khí trên toàn quốc, “vài chục” chiến xa bọc thép được huy động ở thủ đô Paris.

Ảnh chụp ở Strasbourg. Nước Pháp hạ tầng chống lại nước Pháp thượng tầng . Photo: Reuters/Vincent Kessler

Paris sửa soạn đón tiếp những người khoác áo vàng vào ngày hôm nay thứ bẩy đen.

Những bài học về dân chủ, những lời phát biểu, những hứa hẹn của chính phủ cho tới nay chỉ là lửa chế thêm dầu, không làm êm dịu được tình hình. Chính tổng thống đã nói ra điều âý khi ông viện dẫn lý do tại sao ông tử trước đến giờ chỉ đưa thủ tướng đối thoại còn ông thì im lặng, ông sẽ phát biểu trước công chúng vào đầu tuần sau “ngày thứ bẩy” đen 08.12.2018.

Những người đã làm ngòi nổ gây ra phong trào áo khoác vàng như bà Jacline Mouraud cho đến nay không được trực diện với tổng thống maitres des horloges (chủ của thời gian).

Chính phủ Macron-Philippe sẽ còn đứng vững vì chiếm đa số ở quốc hội và thượng nghị viện cho nên không thể truất phế tổng thống hay kêu gọi từ chức theo luật pháp được, và theo qui luật của lịch sử, sẽ vẫn còn tồn tại đến hết nhiệm kỳ nếu vẫn còn nắm trong tay bộ máy cảnh sát cùng với quân đội. Vì thế thủ tướng Philippe ỷ thế dùng tất cả mọi biện pháp mạnh để đàn áp dân chúng « dẹp loạn ».

Ngày 07.12.2018, theo thông tin chính thức của báo chí đã có hơn 700 học sinh trung học bị bắt giữ, trong số này có 189 sinh viên, học sinh, người trẻ dưới 20 tuổi trong chỉ nội một khu vực Les Yvelines, còn con số người bị bắt trên toàn quốc thì không ai biết chính xác (Le Parisien 07.12.2018). Sự bắt bớ 146 học sinh trung học ở Mantes-La-Jolie là một sự khiêu khích đối với dân chúng, học sinh và sinh viên. Học sinh bị trỏi tay sau lưng, bắt quỳ gối, úp mặt vào tường như trong một phim quay ở Guantanamo, sự việc này được đưa lên mạng nhanh chóng, gây phẫn nộ.

Bà Valérie Pécresse, chủ tịch vùng Paris-Ile-de-France, cũng như ông Blanquer, Bộ trưởng bộ giáo dục, rồi đến bà Ségolène Royal cùng lên tiếng bênh vực hành động của cảnh sát, cho là nên đặt nó trong khung cảnh sự kiện căng thẳng chung.

Từ sáng sớm các học trò trung học đã tay không đấu với cảnh sát như tại trường Pierre d’Ailly ở Compiegne. Có hơn 400 trường trung học nổi dậy đụng độ với cảnh sát, làm cho phụ huynh lo lắng “nếu có người chết, tôi muốn đó không phải là con trai tôi”.

Chưa khi nào không khí toàn diện sôi sục lên như thế.

Sau một ngày thứ bẩy đen, báo chí loan tin chinh thức của bộ nội vụ, bộ trưởng Castaner thông báo rằng có 1.723 người bị bắt giữ và 1.220 người bị tạm giam.

on November 17, 2018 in Dole, eastern France. (Photo by Sebastien Bozon / AFP)

Paris cố thủ bằng gỗ, các cửa hàng đều đóng ván gỗ để che của kính. Tổ chức của các chủ nhân và nhà đầu tư Medef ước lượng một con số thiệt hại về kinh tế lên đến 1 tỷ euros, chỉ còn có vài tuần nữa là đến Giáng sinh mùa cao điểm thương mại của cả năm, không nói chỉ đến con số khách du lịch bãi bỏ hoặc hoãn các tour đi Paris tham quan và mua sắm.

Các thành phố lớn như Toulouse, Bordeaux, Auxerre, Lyon, St.Lazare ..đều có những cuộc biểu tình lớn và đốt phá.

Phía chính phủ ước tính có 125.000 người biểu tình trên cả nước Pháp, trong số này có 10.000 người ở Paris. Con số người bị thương nặng nhẹ ước tính lên đến 264 người riêng tại Paris.

Cảnh sát được lệnh vây hãm người áo khoác vàng, kể cả người già và trẻ con, vào môt khu vực để bắn lựu đạn cay độc hại họ, làm lòng thù hận chính quyền và bộ máy cảnh sát đàn áp dân chúng lên cao.

Trong lần biểu tình này đặc biệt là người biểu tình đã thiết lập “máy chém” tượng trưng ở nhiều nơi để xử tử Macron.

Trong khi đó Macron chấp nhận gặp gỡ khoảng 15 người của “Génération terrain” gồm có vài chủ tịch làng xã và những người được dân bầu thuộc khu vực Les Yveslines vào ngày 08.01.2018.

Trong 3 tiếng đồng hồ tổng thống Pháp lần đầu tiên nghe những lời phát biểu của dân: “Ông bị dân chúng oán ghét, vất bỏ”, “Ngày hôm nay người dân muốn thấy cái đầu của ông cắm trên cọc”, “Có quá nhiều thuế, quá nhiều đủ mọi loại thuế trong quốc gia này”.

Macton nhìn nhận là có nhiều khuyết điểm như lấy đi 5 euros trong trợ cấp nhà cửa của người dân, hoặc việc thiết lập giới hạn 80 cây số giờ trên toàn quốc, ông nói “Các ông không thể tưởng tượng được là tôi không được giúp đỡ…” (Le Parisien 08.12.2018)

Người ta có cảm tưởng một đứa trẻ con được cha mẹ rất mực chiều chuộng, sống xa rời thực tế, phân phát công việc quốc gia cho những kẻ bất tài, nịnh bợ vây chung quanh để lèo lái con thuyền quốc gia, làm khổ dân chúng và tàn rụi nền kinh tế.

Những câu nói xóc óc, khinh khi của Macron như hằn trong tâm trí của những người dân 

OK Manu chúng tôi qua đường (Photo by Lucas BARIOULET / AFP)

thường: “Je traverse la rue…” (tôi băng qua đường…) nói với một người thất nghiệp để bảo ông ta rằng chỉ cần băng qua đường là tìm được việc làm, “les gaulois réfractaires” (những con gà xứ Gaulle ngoan cố), bảo người già về hưu là nhịn bớt một phần để cho người có công ăn việc làm, “les salariéers illettrées” (những nhân công nữ không biết chữ, không có cả bằng lái để đi làm xa nhà 50, 60 cây số), “les pauvres qui prennent l’autocar” (những người nghèo thì đi xe bus), “ces

Bình đẳng, Tự do, Tương trợ ?

jeunes qui rêvent devenir milliardaires” (những người trẻ này mơ mộng làm tỉ phú ), …”Vous n’allez me faire peur avec votre Tee-shirt. La meilleurs facon de se payer un costard, c’est de travailler” … (Ông không làm cho tôi sợ với cái áo tee-shirt của ông. Cách tốt để có tiền tự mua một bộ com lê là làm việc), “pognon de dingue…” (một đống tiền mà người nghèo thì vẫn nghèo)….

Dân chúng thì ghi nhận những tiêu xài phung phí của thủ tướng và tổng thống Pháp, từ những cuộc di chuyển tốn kém cho công quỹ đến cái hồ tắm mới, đến bộ chén đĩa mới của cung điện Elysee, đến những lễ lạc…..gây hình ảnh sốc.

Đầu năm 2018, tổng thống Pháp Macron ban tặng cho những người cực kỳ giầu có một gói quà gồm 4,5 tỷ euros bằng cách xóa bỏ thuế ISF (impôts sur la fortune, thuế đánh trên tài sản giầu có) thay vào đó là thành thuế IFI (impôts sur la fortune immobilière, thuế đánh trên tài sản nhà đất). Thành phần cực kỳ giầu có này gồm 280.000 gia đình, tức là 1% của xã hội Pháp, có mức thu nhập trên 30.000 euros một tháng hoặc một tài sản hơn 2 triệu euros trở lên.

Theo thống kê mới nhất trong năm 2018 người nghèo chiếm 20% dân số trung bình có 2.450 euros để trong tài khoản ngân hàng, thành phần trung lưu thì có tài sản đến 497.000 euros chiếm đến 60% dân số xã hội Pháp và tài sản của tầng lớp này thường được tích lũy phần lớn trong nhà đất, còn lại 20% là người giầu đến cực giầu có trên 500.000 euros trở lên thì tài sản của họ thường được tích lũy và nằm ở đầu tư và chứng khoán.

Vì vậy khi đánh thêm thuế lên tài sản nhà đất là Macron đã chuyển trọng tâm thuế lên đầu thành phần trung lưu, giải phóng thuế hoàn toàn cho thành phần giầu và cực giầu. Và để bù cho lỗ hổng 4,5 tỷ euros, tổng thống phải dùng mọi biện pháp bóc lột tầng lớp trung lưu và tầng lớp nghèo. Vì thế Macron có tiếng là tổng thống của người giầu. (L’ Obs: Pourquoi il donne aux riches 28/09/2017)

Hai người mới gặp nhau trong phong trào áo vàng kết hôn tại cổng thu phí ở Tarbes 2. Photo: Le Parisien

Vấn đề đặt ra của người áo khoác vàng không chỉ là thuế xăng dầu (la taxe carbonne), nó là ngòi nổ, mà là hàng loạt những biện pháp thâu thuế của chính phủ trong 18 tháng nay, giảm lương hưu và giảm sức mua của dân chúng.

còn tiếp

Les gilets jaunes II – những người áo khoác vàng ở Pháp II

7. décembre 2018

Les gilets jaunes II – những người áo khoác vàng ở Pháp II – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2018

Vì nhu cầu về tìm hiếu và thông tin

của các bạn nên MTT sẽ viết tiếp tục

bài về những người áo khoác vàng.

Xin mời đón xem.

Tình hình chính trị ở Pháp năm 2017 đã mở ra cho Macron một lối đi, một cơ hội ngản năm một thuở vì dân chúng đã chán ngán hai nhiệm kỳ liên tiếp 10 năm trời của Sarkozy và Hollande, hai đảng lớn truyền thống hữu và tả bỗng “sập tiệm”, mất đảng viên, mất uy tín trong dân chúng, và các chính trị gia trong cùng một đảng đấu đá nhau, mất đoàn kết trong mắt dân chúng.

Trên chính trường nước Pháp, vừa để cai trị nội địa vừa để đối phó với những thế lực bên ngoài như Merkel, Putin, Trumps, China, Turquie….không nổi lên một ai có khả năng và kinh nghiệm với tầm cỡ của De Gaulle, của Mitterrand, thậm chí của Chirac.

Macron là người thừa hưởng cơ hội có một không hai này. Tham vọng của Macron tất nhiên được sự ủng hộ triệt để của vợ, vì bà này lo lắng, nếu Macron không thắng cử phen này và phải đợi thêm 5 năm nữa, năm 2022, khi ấy bà sẽ được 70 tuổi, gương mặt của bà sẽ ra sao ?

Trong suốt thời gian làm tổng thống ông Francois Hollande của đảng Xã hội Pháp đã không được lòng dân chúng, sự chấm dứt nhiệm kỳ của ông kéo theo cái dẫy dụa chết của đảng Xã hội Pháp năm 2017. Con số đảng viên giảm mạnh khiến cho đảng Xã hội buộc phải bán trụ sở danh tiếng của mình, mà trước đây khi nói đến Rue Solferino như là nói đến một trung tâm quyền lực của nước Pháp.

Hiện nay con số đảng viên tích cực có đóng đảng phí chỉ còn có 42.300 người. Con số dân biểu trong quốc hội đương nhiệm chỉ còn có 25/577 người. Chủ tịch đảng Xã hội Pháp hiện nay là Olivier Faure, cha Pháp mẹ Việt, sinh năm 1968, hầu như không “nặng kí“ trên chính trường.

Francois Hollande có tiếng là người “trù trừ, do dự’, thiếu nhạy bén, không cương quyết” trên mọi lãnh vực, quyết định của mình. Cho nên người ta còn ngạc nhiên khi dư âm chính sách đối ngoại của Francois Hollande là việc ông nhất quyết đòi hỏi phải loại trừ cho bằng được  chính quyền đương nhiệm của Syrie, leo thang chiến tranh ở Syrie và căng thẳng với Nga.

Francois Hollande nuôi tham vọng trở lại quyền lực sau giai đoạn Macron, nhưng sự việc ông có thể quay về hay không còn là một dấu hỏi. Nhất là khi người bạn đời một thời của ông là bà Ségolène Royal cũng chưa từ bỏ tham vọng làm ứng cử viên tổng thống một lần nữa.

Bà Royal thất cử cuộc bầu cử tổng thống năm 2007 thua Nicolas Sarkozy cũng vì thiếu hậu thuẫn trong hàng ngũ đảng Xã hội Pháp, nhất là của chính Francois Hollande. Nhưng bà Royal phải xem xét lại tầm mức chính trị “xanh” của mình, vì cái gì mầu “xanh” đang bị “dị ứng” của dân chúng, sau khi xe chạy bằng diesel bị bài trừ, xua đuổi như hủi tại Pháp trong mục đích ép dân chúng phải mua xe mới. Đó là kết quả “công việc” của lobby các hãng sản xuất xe hơi vì tình trạng ứ đọng trong các bãi đậu xe mới đã quá tải mà bán rất chậm !

Trong cuộc khủng hoảng vì les gilets jaunes, Francois Hollande “tuyên chiến” với Macron vì ông kêu gọi những người áo khoác vàng hãy tiếp tục.

Jean Luc Mélenchon, một chính trị gia lãnh đạo của tập hợp phái tả đến cực tả Front de Gauche, và sáng lập viên của nhiều phân nhánh như La France Insoumise, trong tập hợp này có cả đảng Cộng sản Pháp (PCF). Ảnh hưởng của Front de Gauche trong quốc hội Pháp rất yếu, chỉ có 14 /577 dân biểu. Mélenchon đã tham gia nhiều nhiệm kỳ ứng cử tổng thống nhưng uy tín của ông trên chính trường thăng, giảm liên tục.

Trong khi đó cánh hữu của Pháp tình thế cũng không khá hơn. Les Republicains là đảng mới xuất thân từ UMP (Union pour un mouvement populaire) do Sarkozy sáng lập, hiện nay có 234.556 đảng viên và 98 dân biểu trong quốc hội đương nhiệm. Tuy mạnh thế hơn đảng Xã hội Pháp nhưng thế lực của đảng LR suy yếu rõ rệt trong dân chúng vì những tai tiếng của thời Sarkozy và Fillion.

Sau những trận đấu dành quyền lực với Sarkozy, Fillon, Copé, Nathalie Kosciusko-Morizet, Bruno Lemaire, Alain Juppé, Jean-Frederic Poisson và những chính khách tên tuổi khác, hiện nay Laurent Wauquiez thắng thế và lãnh đạo đảng Les Républicains đang đứng ở cánh hữu ngả về cực hữu.

Trong các đảng phái Pháp hiện nay, chỉ có đảng trung lập Modem là hỗ trợ tận tình cho Macron, chủ tịch đảng trung lập là Bayrou đã kêu gọi đảng viên của mình bỏ phiếu cho Macron, nên Macron cũng được bầu với số phiếu của đảng trung lập.

Trong vấn đề người áo khoác vàng, Bayrou cũng đã kêu gọi bớt căng thẳng, bớt khiêu khích “oeil pour oeil, dent pour dent” đối với dân chúng.

Thực sự là báo chí phản ảnh những hành động đập phá của nhóm quá khích, nhưng “quên” phản ánh là phong trào áo khoác vàng là một phong trào của 80 % dân chúng từ nông dân, cho đến học sinh, sinh viên, người nghèo, người già về hưu, người lao động phục dịch có mức lương thấp, người thất nghiệp…họ biểu tình toàn quốc với hàng triệu người, không bạo động.

Tờ Le Figaro công bố ngày 06.12.2018 chỉ còn có 21% tin vào đảng En Marche, một đảng chỉ mới được thành lập năm 2017 để ủng hộ Macron và để chiếm đa số chi phối quốc hội Pháp, thực thi quyền lực của tổng thống, cũng như 21% tin tưởng vào Macron. Một con số trùng hợp ngẫu nhiên.

Điều đáng nói là tình hình rối rắm như thế cũng không làm cho cánh tả hay cánh hữu đoàn kết nhau lại. Chỉa rẽ đã hằn sâu trong nội bộ nước Pháp. Điều này cho thấy có nhiều đảng phái không có nghĩa là « dân chủ », tình trạng đảng phái chia rẽ, xâu xé nhau hiện nay tương tự như thời kỳ đệ tứ cộng hòa Pháp từ 1946 đến 1958.

Những người áo khoác vàng đưa ra một danh sách gồm hơn 40 điểm yêu cầu chính phủ phải thâu hồi, bãi bỏ những luật lệ vừa được áp đặt trnng 18 tháng tận dụng quyền lực vừa qua.

Phải biết chính sách dựa trên căn bản ‘xanh” là “chuyển biến môi trường” (transition écologique) nhắm vào sự bóc lột thành phần lao động và hưu trí của xã hội, tức là tầng lớp trung lưu và hạ tầng xã hội, người đã nghèo, 13,6 % dân số (Le Figaro13.09.2018) thì không thể bóc lột thêm nữa.

Danh sách những biện pháp tăng thuế tức là cắt giảm sức mua của dân chúng của tổng thống Macron làm đụng chạm trực tiếp đến nổi cơm của dân chúng có thể kể ra ngắn ngọn đây:

  • Tăng mức đóng góp % cho bảo hiểm xã hội của người hưu trí

  • Tăng thuế trên giá diesel, gaz, điện, dầu sưởi.

  • Tăng thuế đất, thuế thâu nhập, thuế lương

  • Tăng thuế thân (taxe d”habitation) ở 6.000 làng xã

  • Săn đuổi những xe hơi nhà chạy bằng diesel bằng cách cấm lưu thông trong thành phố, giờ cao điểm, thiết lập hệ thống thâu phí ra, vào ở cửa ngõ các thành phố lớn

  • Thiết lập hạn chế tốc độ 80 km/ giờ trên toàn quốc.

  • Xiết chặt thêm sự kiểm tra kỹ thuật (control technique) của xe hơi nhà…..

Trên toàn quốc, việc hạn chế tốc độ tối đa xuống còn có 80 cây số/ giờ khiến cho người đi làm, đi công việc mất thì giờ di chuyển nhiều hơn, và công quỹ được bội thâu vì máy chụp hình ghi tốc độ làm việc liên tục.

Mua một bình ga nấu ăn, tăng giá, đổ xăng để di chuyển, tăng giá, mua nhiên liệu để sưởi, tăng giá, tiền thỉ ít đi vì tháng 11, 12 là hai tháng phải đóng cho hết tất cả các loại thuế cuối năm nếu không thì bị phạt, rồi còn bị phạt tiền, mất điểm bằng lái vì chạy quá tốc độ 80 cây số giờ. Mùa Giáng sinh lại đứng trước cửa. Nhiều người hết tiền tiêu từ ngày 20 trong tháng.

Trong một thời gian ngắn, dân chúng bị chồng chất bởi nhiều biện pháp làm giảm hầu bao, thuế chồng thuế, mùa đông lại đang về dân chúng cần mua nhiên liệu sưởi, mỗi lần mua là phải có một món tiền lớn. Tổ chức Secours catholiques đã lên tiếng báo động tình trạng người thiếu thốn tăng cao.

Những sự “giúp đỡ“ của chính quyền chỉ là giọt nước nhỏ trên đá nóng, trên lý thuyết, giấy tờ, không thực tế, trong khi “luật là luật”, không tuân theo luật thì bị phạt tiền, phạt tù. Những hứa hẹn của chính quyền chỉ là chiến lược để “câu giờ”, để phản công mạnh hơn.

Người dân có cảm tưởng là xã hội Pháp hiện nay chia đôi: dân sống ở Paris/các thành phố lớn và dân sống ở tỉnh nhỏ, ở nhà quê. Mọi biện pháp đều được thực hiện theo yêu cầu của Paris và chỉ vì Paris, Paris trở thành cái gai trước mắt dân chúng. Sự căm ghét đã dâng lên thành hận thù giữa la France d’en haut et la France d’ en bas (tầng lớp thượng lưu và hạ tầng) trong thế kỷ thứ 21, hậu quả của sự toàn cầu hóa.

Người ta đã quên, nếu không có nhà quê và tỉnh nhỏ làm lá chắn bằng xương máu của mình đổ xuống để ngăn cản sức tiến công của kẻ thù trong hai trận đại chiến thế giới vừa qua thì Paris đã không có thể còn đứng vững như ngày hôm nay.

Vấn đề của chúng ta thực là đơn giản: chúng ta cần thả ra một điều gì đó mà không nhương bộ một chút nào cả.

Photos, hình minh họa: báo Le Figaro, 07.12.2018

Les gilets jaunes – những người áo khoác vàng ở Pháp

4. décembre 2018

Les gilets jaunes – những người áo khoác vàng ở Pháp – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2018

Phong trào “áo khoác vàng” nổi lên vào ngày thứ bẩy 17.11.2018. Ngày hôm đó những người áo khoác vàng tuyên bố sẽ chặn các nút thắt của xa lộ chính yếu lại và ông Castaner, tân bộ trưởng bộ nội vụ của Pháp tuyên bố sẽ dùng tất cả những biện pháp cứng rắn để đối phó lại. Ngòi nổ đã được châm !

Những người áo khoác vàng là ai ? Có phải họ là thành phần quá khích cực đoan như báo chí nịnh bợ ông tổng thống truyền thông rộng rãi trên thế giới hay không ?

Chiếc áo khoác vàng không ai phải mua, ai cũng có một chiếc như thế để sẵn trong xe theo luật qui định để mặc vào khi gặp tai nạn, tình trạng khẩn cấp trên xa lộ, trên đường. Những người khoác áo vàng là hàng xóm láng giềng, là bạn bè, là họ hàng …quen thuộc, phong trào áo khoác vàng là một phong trào do dân chúng bất mãn nổi dậy, gồm có nhiều thành phần dân chúng, nghề nghiệp, không có lãnh tụ, không thuộc một đảng phái nào, đi tay không, biểu tình không bạo loạn, để đòi hỏi tổng thống phải từ chức, giải tán chinh phủ, tiến hành bầu cử mới.

Trong thành phần áo khoác vàng tất nhiên có những người có thẻ đảng của một đảng phái nào đó, có những thành phần quá khích mà người ta nghi ngờ là của chính phủ cho trà trộn vào để gây rối loạn và lấy cớ đàn áp phong trào.

Sự kiện này trái ngược với ý muốn và chủ đích của những người áo khoác vàng. Tất nhiên có những kẻ thừa cơ lợi dụng cơ hội, dùng xương máu của người khác để chiếm phong trào, nước đục thả câu. Tất nhiên có những kẻ “bình loạn” để gây hoang mang, gây rối, gây chia rẽ.

Nhưng, một khi dân chúng đã đồng lòng thì không có gì dập tắt nổi, dù là cảnh sát có vũ khí. Những người cảnh sát, trước khi họ là cảnh sát, họ đã là dân thường, gia đình và bè bạn của họ cũng bị đụng chạm bởi những biện pháp thuế vụ, cải cách do tổng thống mới áp đặt ra, quốc hội gật biểu quyết và ban hành. Tâm họ bị động.

Tình trạng bạo loạn càng kéo dài thì bất lợi cho chính quyền càng lớn. Không chỉ riêng ở thủ đô Paris mà còn ở những thành phố lớn khác Toulouse, Bordeaux, Lyon, Brest, Lille, Nantes, Strasbourg, Marseille ….và lây lan sang cả Bruxelles, Berlin…

Truyền thông thế giới sau thái độ dẻ dặt thì nay khắp thế giới đã biết đến sự phản đối của những người áo khoác vàng và sự đàn áp dân chúng của chính phủ của một quốc gia gọi là dân chủ tiên tiến, họ không thể im lặng, che giấu được nữa.

Theo môt cuộc thăm dò mới đây sau ngày 01.12.2018 của Harris Interactive cho RTL và M6 có đến hơn 7 người dân trên 10 người dân ủng hộ những người áo khoác vàng.

Một cuộc thăm dò dư luận của Ifog đăng trên tờ ParisMatch ngày 04.12.2018 cho biết có 8 người trên 10 người Pháp không đồng ý với những hành động của tổng thống Macron, mà sự đồng thuận của dân chúng chỉ còn có 23% ở mức thấp nhất. Thủ tướng Pháp Edouard Philippe cũng mất tín nhiệm một cách nhanh chóng và nặng nề, chỉ còn 26%, ông trả giá cho sự cứng rắn của ông đối với dân chúng.

Nhắc lại kết quả bầu cử tổng thống vừa qua 23.04.2017 và 07.05.2017, nước Pháp có 47.582.183 cử tri ghi danh trên dân số là 66.990.826 người. Trong số cử tri ghi danh có 37.003.728 tổng số người đi bầu vòng một, chiếm tỷ lệ 77,77 % trên tổng số ghi danh. Con số nói trên giảm xuống còn có 36.054.394 phiếu bầu, phần còn lại là phiếu trắng và phiếu “null”, bất hợp lệ. Macron đạt được 8.656.346 phiếu bầu ở vòng một, so với con số cử tri ghi danh toàn quốc thì chỉ đạt được 18, 21%. Vòng bỏ phiếu lần thứ hai không nói lên điều gì vì hệ thống bầu cử Pháp đưa ra một cuộc “duell” giữa hai đối thủ một mất một còn, nên đứng trước bà Marine Le Pen của đảng cực hữu tất nhiên phần thắng ngả về Macron, là một khuôn mặt mới trên chính trường.

Như vậy phong trào áo khoác vàng tương ứng với thành phần dân chúng Pháp không đồng ý với kết quả của cuộc bầu cử vừa qua.

Nói về nguyên nhân gần, nguyên nhân xa thì người dân cho rằng tính cách, kỹ năng và chính sách cải cách xã hội của tổng thống cách xa hơn là sự đồng thuận của dân chúng, và khoảng cách này càng ngảy càng lớn.

Về tính cách, nổi bật lên là sự kiêu ngạo, sự ngông nghênh của một người tự xưng là Jupiter (vua mặt trời) với những phong cách ăn nói khác thường, xốc óc, thiết tưởng không cần phải kể ra đây những “dàn cảnh” làm vua và làm hoàng hậu nhức mắt trong dân chúng và hoàng hậu thì mặc mini-jupes, váy ngắn cũn cỡn không kể tuổi tác, trong chỉ có ba mầu là mầu cờ của nước Pháp xanh, trắng, đỏ.

Về kỹ năng, tuổi trẻ của tổng thống là minh chứng cho sự thiếu khôn ngoan, từng trải của người lão thành có nhiều kinh nghiệm chín chắn biết nhìn xa trông rộng, sống xa rời thực tế. Cho nên lấy cương mà đối chọi lại với cương, thì hoặc cái này hay cái kia phải gẫy.

Về chính trị, chỉ trong có một năm mà chính trị của tổng thống chạm đến cái bếp, cái xe, cái nồi cơm của toàn thể dân chúng, tất cả mọi thứ đều bị đụng chạm một lúc dưới chiêu bài và danh nghia “bảo vệ môi trường”, làm cho dân chúng đâm ra chán ghét những gì, những ai mầu « xanh » , sự kiện tăng thuế lên giá dầu diesel là giọt nước làm tràn cái ly.

Thử hỏi, nếu ở Việt Nam chính phủ tăng giá xăng dầu như thế, thì sẽ xẩy ra hiện tượng gì ? Người nghèo, người lao động phụ thuộc vào vài lít xăng để di chuyển làm ăn, buôn bán, chuyên chở sẽ không thể nào chịu nổi, hàng triệu xe hai bánh sẽ không còn hoạt động. Nếu bảo rằng, tăng giá dầu diesel để ép một cách gián tiếp dân chúng mua xe mới thì tiền đâu ra mà đổi xe ? Muốn mắc nợ, người nghèo làm sao vay nợ của nhà băng, của những hãng bán xe ?

Tăng giá xăng dầu là làm tăng tất cả mọi chi phí chuyên chở, đồng nghĩa với tăng giá tất cả hàng hóa và dịch vụ, sự kiện này làm giảm sức mua của dân chúng, đẩy lạm phát tăng cao.

Danh sách “tăng” của các biện pháp chính trị của tổng thống kể ra không hết, và danh sách “giảm” hậu quả của danh sách tăng là những nguyên nhân trực tiếp của cuộc “cách mạng 2018”, so sánh với cuộc cách mạng 1789: tăng thuế và giảm sức mua của dân chúng.

Viết đến đây tôi lại nhớ đến phong trào kháng thuế ở miền Trung vào thời Pháp thuộc trong lịch sử cận đại của Việt Nam !

Về nguyên nhân xa thì trong dân chúng đã nẩy mầm chống đối lại những sự áp đặt của Bruxelles. Vết dầu sẽ loang sang các nước lân cận ở châu Âu, và đó cũng là một ảnh hưởng của Brexit, cùng với viễn ảnh sự kiện mất thăng bằng ở nước Đức sau Merkel trong tương lai gần. MTT

Rừng Compiègne

11. novembre 2018

Rừng Compiègne – ©Mathilde Tuyết Trần, France 2018

Bạn đến thăm tôi thường dắt đi chơi khu rừng Compiègne. Dạo rừng có người thích có người không thích lắm, vì thú vui dạo rừng ít có ở Việt Nam. Dạo rừng là hít thở không khí trong lành, yên tĩnh, nghe chim hót, tiếng lá xào xạc, con người lùi lại chỉ chú ý thiên nhiên đến cây cỏ, hoa, chim muông, thú rừng…bỏ lại đằng sau những tiếng ồn ào trần tục.

Báo chí Pháp báo tin chấm dứt Đại chiến thế giới lần thứ nhất tại Pháp

Tùy theo mùa mà rừng có những mầu áo khác nhau. Tháng 11 giữa mùa thu thì rừng lại đẹp rực rỡ trong ánh nắng, u buồn khi trời ảm đạm. Lá cây mùa thu đổi trăm sắc mầu từ vàng qua đỏ sang nâu. Thảm lá úa dưới chân vừa trơn ướt khi trời mưa, xào xạc khi trời khô, vừa dày nhiều lớp lá đã rụng theo từng cơn gió thổi. Nhả thơ Lưu Trọng Lư, như một người dạo rừng nhiều lần, chỉ viết có mấy câu thơ ngắn năm 1939, mà diễn tả đầy đủ « Em không nghe rừng thu, lá thu kêu xào xạc, con nai vàng ngơ ngác, đạp trên lá vàng khô »

Rừng ở Việt Nam thuộc loại vùng nhiệt đới, cây cối rậm rạp và có nhiều rắn, rết, bọ, đỉa…nhiều nguy hiểm tiềm ẩn, lại càng mang tính chất anh hùng chứa đựng những vết chân anh hùng dũng cảm. Rừng Compiègne thuộc loại rừng thưa ở châu Âu, có nhiều cây sồi (chêne) và cây giẽ gai (hêtre), rộng khoảng 14.357 mẫu (ha²), đỉnh cao nhất của khu rừng là 145 mét trên mặt biển, thuộc địa phận sông Oise, vùng Picardie, chỉ cách Paris có 80 km, nếu không bị kẹt xe, thời gian di chuyển đến Paris chỉ 45 phút.

Clairière d´Armistice trong khu vực Rethondes (Photo by Eric Feferberg / AFP)

Trong rừng Compiègne cây thủy tùng (if) già nhất còn lại đã tám trăm sáu mươi tuổi, cây sồi già nhất được bẩy trăm sáu mươi tám tuổi, nhiều cây sồi khác từ hai trăm năm đến bốn trăm sáu mươi năm tuổi, và nhiều loại cây rừng khác. Đến đây tôi lại nhở đến một câu thơ của Nguyễn Công Trứ học thời nhỏ « Kiếp sau xin chớ làm người, làm cây thông đứng giữa trời mà reo ».

Người ta đếm được trong rừng Compiègne 5.600 loại thực vật và 6.600 loại động vật, nhiều nhất là nai, hoẵng và heo rừng. Mỗi khi chạy ngang qua rừng Compiègne tôi thường trông thấy những vết heo rửng đào bới lùng sục kiếm ăn ra tới tận hai bên ven đường xe chạy, hai lần chúng tôi phải thắng gấp vì một gia đình heo đông đúc con lớn con nhỏ đang băng qua đường,

Nối tiếp rừng Compiègne là rừng Laigue thuộc địa phận l´Aisne, và rừng Rêtz. Trong những khu rừng này người ta vẫn còn tìm thấy những mảnh bom, mảnh đạn thời chiến tranh, những thi thể chưa được đào lên chôn cất, mà họ để đó dùng thiên nhiên làm mộ và làm nơi tưởng niệm, vì thế nó còn mang tính chất thiêng liêng, kính trọng những người đã ngã xuống.

Thành phố Compiègne vì vị trí đó mà lên tầm mức chiến lược để bảo vệ Paris khi bị tấn công từ phía đông-bắc, tức là từ Bỉ, Đức, chiếm được Compiègne là thẳng tiến đến Paris khá dễ dàng. Vùng sông Oise cũng bởi lý do đó chịu nhiều thiệt hại nặng nề về người và của cải qua hai trận đại chiến. Nhiều làng mạc vùng sông Oise dựng tượng người chiến sĩ thời Đệ nhất thế chiến để tưởng niệm long trọng. Ngày nay, thấy người Paris hợm hĩnh, kiêu ngạo, très parisien, thì người dân Picard rất ghét, họ không có thấm nhuần một chút nào lịch sử, một chút nào của quá khứ đã qua và vẫn đang tồn tại, không biết học bài học của lịch sử.

Lâu đài Pierrefonds

Rừng Compiègne có nhiều lâu đài vua chúa thời xưa, nổi tiếng nhất là lâu đài Compiègne và lâu đài Pierrefonds, vốn là nơi săn bắn các loại thú rừng như hoẵng, nai, heo rừng, thỏ rừng….của vua chúa. Đến giờ thì những tay thợ săn vẫn tiếp tục nghề săn bắn của vua chúa thời xưa.

Trong rừng Compiègne có khu vực thuộc làng Rethondes nằm trong rừng nên được gọi là rừng Rethondes chứa đựng một nơi chốn lịch sử, la Clairière de l´ Armistice ( khoảng rừng sáng đình chiến).

Trong lịch sử cận đại của Pháp-Đức, nơi này đã hai lần quân Đức phải ký giấy đầu hàng quân Pháp, và một lần Hitler ngày 22 tháng 6 năm 1940 đã đến tận nơi đây chứng khiến sự đầu hàng của chính phủ Pétain, hiệp ước Pháp đầu hàng Đức được ký kết bởi tướng Pháp Huntziger, tướng Bergeret, phó đô đốc Le Luc và đại sứ Léon Noël, mở đầu cho cuộc chiếm đóng nước Pháp của Đức trong suốt bốn năm chiến tranh cho đến ngày giải phóng Paris khỏi tay Đức Quốc Xã.

Ngay sau ký kết hiệp ước đầu hàng tượng đài chiến thắng Đại chiến thế giới thứ nhất của Pháp, tượng đài Alsaciens-Lorrains, bị Hitler ra lệnh cho quân đội Đức Quốc Xã phá hủy toàn diện, cho nổ tung bằng chất nổ và san thành bình địa và sau đó mảnh đất được dùng để trồng lúa mì.

Số phận của toa tầu hòa bình cũng không kém, bị kéo về Berlin làm chiến lợi phẩm, cho đến tháng 4 năm 1945 theo lệnh của Hitler trước khi thất bại hoàn toàn bị đốt cháy trong khu rừng Thuringen.

Tượng đài kỷ niệm Alsaciens-Lorrains được thiết lập lại năm 1946 với những mảnh vụn tìm thấy ở Đức. Chính phủ Pháp cho mua một toa tầu khác cùng năm sản xuất 1913 và cho tái lập y hệt toa tầu lịch sử. Nhưng phải chờ đến năm 2001 Clairière d’Amistice mới được chính phủ Pháp công nhận là di tích lịch sử.

Thủ tướng Đức và tổng thống Pháp tại Clairière de l´ Armistice ngày 10.11.2018

Người Đức cũng có cách ăn mừng chiến thắng của họ, trong khi tại Pháp ngày 11.11 hàng năm là ngày chiến thắng và kỷ niệm những người đã chết trong và vì chiến tranh, thì tại khắp nơi trên nước Đức nổ ra ngày mở đầu cho mùa Karneval đường phố vào đúng ngày 11.11. vào lúc 11.11 giờ, một lễ hội tưng bừng nhiều mầu sắc và nhiều triệu lít bia bọt, chỉ chấm dứt ba tháng sau với cao điểm là ngày Rosenmontag và sau ngày Aschermittwoch giữa tháng hai năm tiếp theo.

Tháng 11 năm nay, một mùa thu nóng bỏng ở Pháp. Cuộc viếng thăm ngắn ngủi ngày 10.11.2018 của thủ tướng Đức Angela Merkel và nụ cười của bà tại khu rừng Rethondes, không trước tượng đài kỷ niệm Alsaciens-Lorrains, và cả của tổng thống Pháp, có vẻ không được lòng dân chúng Pháp, không như cái nắm tay lịch sử của Helmut Kohl và Francois Mitterrand tại Verdun năm 1984. Dù sao, bà Merkel cũng đã tuyên bố sẽ chấm dứt nhiệm kỳ thủ tướng Đức lần này. Giá trị của những câu nói mang tính chất ngoại giao, chính trị nhiều khi không có hiệu lực trong lòng dân.

70 nguyên thủ quốc gia được mời đến Paris, trung tâm của vũ trụ, để ăn mừng 100 năm ngày chấm dứt chiến tranh trong xa xỉ, 10.000 cảnh sát được điều động để giữ an ninh. Nghĩ cho cùng, sự kiện này có quan hệ gì với dân chúng Pháp, với những người đã hy sinh ? Quan trọng hơn cả là những buổi lễ kỷ niệm đơn sơ diễn ra trên khắp các làng mạc nước Pháp vào lúc 11.00 giờ trong tiếng chuông nhà thờ vang dội trong suốt 15 phút để báo tin chiến thắng và chấm dứt chiến tranh.

Câu chuyện nổ ra hiện tại có nên hay không nên tưởng niệm Pétain, người đã đầu hàng Hitler và hy vọng cùng với Hitler chia quyền ảnh hưởng ở châu Âu, bị coi là kẻ phản bội đã đưa nước Pháp bị khống chế, bị giam hãm vào tay Đức suốt bốn năm, làm cho bao nhiêu người dân Pháp phải hy sinh trong cuộc chiến, đã cho thấy tầm mức lịch sử của trận Đại chiến thứ nhất cách đây đã một trăm năm còn hằn sâu rõ nét trong hiện tại. Một chính phủ có thể quên, vì trục lợi, nhưng dân thì không quên, vì đau khổ.

Ranson: « …Khi người ta nghĩ đến giá xăng dầu ! »

Dân chúng đang sôi sục vì nhiều lý do, mà ngòi nổ của sự kêu gọi biểu tình toàn quốc ngày 17 tháng 11. 2018 tới đây là giá xăng dầu. Có người nói, cuộc cách mạng dân chủ 1789 nổ ra vì giá bột mì lên cao, dân chúng đói ăn, năm 2018 thì giá xăng dầu lên cao, dân chúng phải chắt bóp hầu bao để di chuyển. Lịch sử không chờ đợi ai cả, và cũng không ai viết lại được lịch sử, ai gieo gió thì gặt bão. Nhưng chính phủ Pháp có vẻ đánh giá nhẹ sức phản đối của dân chúng, rồi sẽ tan biến trong không khí như những cuộc phản đối, biểu tình, chặn đường đã diễn ra.

Kỷ niệm 100 năm Đại chiến thứ nhất có thể là lần kỷ niệm cuối cùng của những người lớn tuổi không có hy vọng sống đến năm 2045 để kỷ niệm 100 năm Đại chiến thế giới thứ hai, chỉ hy vọng và mong mỏi cho thế hệ con, cháu và cả về sau được sống trong hòa bình và độc lập. MTT, 11 giờ ngày 11.11. 2018

Mời xem bài viết: Một toa tầu Hòa Bình và hai trận Đại chiến thế giới 1914-1918 và 1939-1945, Mathilde Tuyet Tran France 2014

Compiegne 1940, Generaloberst Keitel überreicht die Waffenstillstandsbedingungen – Ảnh của Đức, Bundesarchiv. Tướng Keitel đăng giao bản ký kết điều kiện đầu hàng cho tướng Hunziger Pháp trong toa tầu hòa bình năm 1918 tại rừng Rethondes, Compiegne.

Tượng đài kỷ niệm chiến thắng Đệ nhất thế chiến Alsaciens-Lorrains sau khi bị quân Đức chiếm đóng và phá hủy, san thành bình địa. Ảnh của Đức, Bundesarchiv

Pétain và Hitler gặp nhau ở Montoire-sur-Loir ngày 24.10.1940, Pétain cam kết sẽ hợp tác với Đức vừa từ phía cá nhân vừa phía chính quyền Vichy. Cuộc gặp gỡ được chiếu trên đài truyền hình của Đức. Ảnh của Đức, Bundesarchiv

Hitler cùng các tướng lĩnh của Đức Quốc Xã ngày 22.6.1940 tại khu rừng Rethondes, Compiegne với toa tầu lịch sử. Ảnh của báo Life

Vua Đức Wilhelm II lên tầu lửa ở nhà ga Spa của Bỉ vào ngày 10.11.1918 lúc 4.30 sáng sau khi thoái vị và được nữ hoàng Wilhermine cho tỵ nạn tại Hòa Lan với điều kiện là ông không được tham dự vào chính trị. Ông sống ở trong biệt thự Huis Doorn gồm có 60 mẫu rừng ở Hòa Lan cho đến khi qua đời năm 1941.

Một mảnh rừng của làng Craonne, vùng Aisne, tưởng niệm 592 chiến sĩ vùng núi đã tử trận tại nơi đây trong Đệ nhất thế chiến

Rừng Compiègne, một góc của khu tưởng niệm

Dưới những tán cáy này và đất đã phủ lên những hố bom đạn là làng Craonne bị chôn vùi và biến mất trong Đệ nhất thế chiến