Skip to content

Giữa hai vòng kim cô (bài 3 và hết)

08/05/2017

Giữa hai vòng kim cô (bài 3 và hết)

Emmanuel Macron, tổng thống thứ 8 của Đệ ngũ Cộng hòa Pháp đã được bầu ra.

Ngày thứ bẩy 06-5-2017 cuộc bầu cử tổng thống Pháp vòng 2 đã được bắt đầu ở các đảo thuộc Pháp, Đảo Saint-Pierre et Miquelon bầu cử đầu tiên vào lúc 12.00 giờ địa phương. Tại vòng 1, người thắng cử ở các đảo là bà Marine Le Pen với 21,90 %, Melenchon 20,80 %, Francois Fillon 20,70% và sau cùng là Macron 20,40%.

Theo con số sơ khởi của cuộc bầu cử ngày 07-05-2017 tại nước Pháp lục địa thì vị tổng thống thứ 8 của nước Pháp là ông Emmanuel Macron, thủ lĩnh của phong trào En Marche ! khuynh hướng trung lập. Ông chiếm được 65,5 %, tính trên tổng số phiếu bầu hợp lệ.

Nhưng đối lập với ông là bà Marine Le Pen, người đã đem lại 34,5% phiếu bầu của cử tri, không phải là « thua » hoàn toàn, bà có một lực lượng đông đảo sau lưng cho kỳ bầu cử quốc hội sắp tới.

Trong vòng 2 ngày 07.05.2017 số người không đi bỏ phiếu tính đến 17.00 giờ là 34,70%. con số đi bầu là 65,30 %. Điều này được cho là « khác thường », vì thông thường con số cử tri đi bầu vòng 2 cao hơn vòng 1, người ta đang chở con số chính thức.

Sáng ngày 08-5-2017 kết quả chính thức đã được công bố bởi Bộ Nội vụ Pháp. Ông Macron thẳng cử với 20.703.694 phiếu bầu (43,63%), bà Marine Le Pen đạt được 10.637.120 phiếu bầu (22,42%), con số không đi bầu: 12.041.313 cử tri (25,38%), phiếu trắng: 3.006.106 (6,34%). phiếu bất hợp lệ: 1.060.696 (2,24%), tổng số phiếu hợp lệ: 31.340.814 (66,05%), tổng số cử tri 47.448.929 (100%).

Ngay sau khi kết quả được công bố các báo chí trong nước Pháp đều đồng loạt đua nhau hết lời ca ngợi chiến thằng và con đường ngắn ngủi đưa ông Macron đến tột đỉnh vinh quang lúc chỉ mới 39 tuổi. Ông sinh ngày 21-12-1977 tại Amiens, phía bắc nước Pháp. Báo chí Pháp đều nêu lên hai điểm nổi bật của Macron: ông rất thuận tình với Châu Âu và Toàn cầu hóa.
Báo chí thể giởi nở rộ hình ảnh chiến thắng của Macron. Tạp chí Der Spiegel của Đức liên tiếp đưa lên nhiều bài đánh giá cuộc bầu cử.
Chuyến công du thứ nhất của tân tổng thống Emmanuel Macron là nước Đức, ngày 8-5 ông Macron đi cùng với ông Francois Hollande sang thăm bà thủ tướng Đức Angela Merkel.

Bà Marine Le Pen nhìn nhận sự thất bại của mình và hứa hẹn sẽ cải tổ lại đảng phái của mình, nhất là không mang cái tên hiện tại Front National đã gắn liền với quá khứ của người đi trước, cha của bà, ông Jean-Marie Le Pen. Trong đảng của bà cũng có nhiều khuynh hưỡng, rất cực hữu hay ôn hòa hơn.

Cuộc ăn mừng chiến thắng của Macron diễn ra tại sân Musee du Louvre (Bảo tàng Louvre) có sức chứa đến 10.000 người, đã được sửa soạn từ lúc 17 giờ, cảnh sát đã mời hết du khách ra khỏi khuôn viên bảo tàng và thi hành phận sự.

Tại cung điện Elysee và tại tất cả các bộ mọi thứ đã được soạn ra, tiêu hủy hay đóng gói lại cho vào thùng cạc tông, ê kíp của Francois Hollande nhường chỗ cho người chủ mới. Một số cộng sự viên lén lút giao tiếp vởi nhóm của Emmanuel Macron hầu tìm được một chỗ trong chính phủ mới. Hầu hết các thành viên của nội các của Hollande đều hàng ngày trực tiếp liên lạc với tổng hành dinh của En marche!
Một số cộng sự viên chưa được có công việc tiếp tục dù biết là hợp đồng của mình có giới hạn tối đa là 5 năm, tạm thời thất nghiệp, phải đi tìm việc làm, một sự buồn bã chung kéo đến. Vì tuổi tác cho nên những người quá 50 không có nhiều hy vọng tìm ra việc làm nhanh chóng, họ nghĩ đến việc hành nghề tự do. Một số người được « giúp đỡ » đã kịp thời chuyển đổi công việc, rời con tàu đang chìm, hạ cánh an toàn. Một số người lăn xả vào việc tìm cho mình một chỗ đứng mới là dân biểu quốc hội dưới một « nhãn hiêu » mới, một đảng mới. Đối với họ, nghề làm chính trị cũng giống như bao nghề nghiệp khác, biết ăn nói khéo léo, giao tiếp nhiều, giao tiếp rộng để được chọn ra đại diện cho một đảng ứng cử  vào một địa vị nào đó mang lại tiền bạc để sống, để dành và có thêm quyền lực.
Chỉ có tại phủ tổng thống thì người ta còn phải làm việc tận tâm vì tống thống Hollande lợi dụng những ngày chót của nhiệm kỳ để đi công vụ và những buổi lễ trao tặng các huân chương còn được tổ chức cấp tốc, tiếp nối trong những gian phòng khánh lễ của điện Elysee.
Tại điện Elysee, các văn phòng vắng dần. Hollande nhìn lại nhiệm kỳ của mình, trong một bài phỏng vấn đăng trên tờ Le Figaro, ông nói  » Chết, chết, chết, luôn luôn có sự chết chóc. Của những người vô tôi, của cảnh sát, của quân đội. Cái chết chóc liên tục. » Ông nói cuộc bầu cử này ông có thể chiến thắng một lực lượng cánh hữu đã yếu thế, nhưng ông đã quyết định ngưng lại một sự cô đơn trong cung điện Elysee, nơi ông không tìm thấy một sự ấm cúng nào là « nhà » của mình. Ông thố lộ. « Năm năm thêm nữa, có thế là năm năm trong một sự bất an thường trực, không có đời sống riêng tư và tự do (cá nhân). »

Tại sao người ta gắn vào ông Macron một niềm hy vọng, sẽ thay đổi được nước Pháp đang ì ạch, bảo thủ và hơn thế nữa ông Macron còn đem lại một luồng gió mới cho khối Liên Minh Châu Âu ? Trẻ, xông xáo, năng động, hăm hở, chưa bị hao mòn đó là những cái điểm tích cực mà người ta gắn cho ông Macron, nhưng còn những điểm kém tích cực hơn ?
Ông Macron hiện nay chỉ là thủ lĩnh của một phong trào mới được thành lập vào tháng 4 năm 2016 trong mục đích tranh cử tổng thống, không có cơ sở của một đảng phái lâu năm đã mọc gốc rễ trong dân chúng, không có một đại diện cho dân trong quốc hội. Tuy thế, trong khi tranh cử vòng 2 ông lại được hỗ trợ bởi các đảng phải đang trên đường thoái hóa: đảng Những người Cộng hòa, đảng Xã hội, đảng Xanh và đảng trung lập MoDem, để chống lại sự nổi lên của đảng cực hữu Front National của bà Marine Le Pen. Sau khi thắng cử ngày 07-05 thì ngày 08-05 ông từ chức chủ tịch phong trào En marche ! và phong trào này được đổi tên lại là La Republique en marche. Như thế, ông là một người trung dung đứng trong chân không. Dựa trên cơ sở nào ông có hậu thuẫn chính trị ? Thủ tướng của ông là ai, nội các của ông là ai, người ta sẽ chờ xem những gì xẩy ra sắp đến.

Trong cuộc thử sức thuận/chống Liên minh châu Âu này, người ta vui mừng có được cái kết quả là dân Pháp vẫn còn ít ra là một nửa gắn bó với châu Âu.
Cái mới năm nay là người ta vừa kêu gọi, gây sức ép, tình cảm hay không tình cảm, vửa đổ lỗi cho người không đi bầu. Những người dân ngu cu đen bỗng chốc trở thành mối đe dọa tiềm ẩn cho nước Pháp và cho châu Âu ? Những người « tội lỗi » đó là ai ? Thất nghiệp, tiểu thương, chăn nuôi, phá sản, về hưu, phụ nữ…những người mà xã hội tiêu thụ toàn cầu đã sàng lọc họ và bỏ rơi họ, và gán cho họ một nhãn hiệu chính trị « chống toàn cầu hóa », « chống châu Âu ». Tìm một con cừu để đổ tội như thế, là một điều không lành mạnh chút nào.
Ông Jean-Pierre Raffarin, cựu thủ tướng của đảng Les Républicains tuyên bố « Những người phủi tay với việc này là những kẻ đồng lõa cho tình trạng thê thảm cho quốc gia đất nước » để lên án những người từ chối không đi bầu cử. Trở đầu ngọn giáo, đó là một chiến lược thông thường của những nhà chính trị gia chuyên nghiệp.

Theo luật lệ hiện hành tại Pháp, không ai bị bắt buộc phải tham dự bầu cử. Nếu vì một lý do nào đó, địa lý (nhà xa, thiếu phương tiện di chuyển…), thời tiết (mưa bão, nắng quá đẹp…) hay bệnh tật (liệt giường, yếu chân…), hay không được đi bầu cử vì thay đổi địa chỉ, hay vì tuổi tác (quá trẻ, quá già…), nghề nghiệp (thất nghiệp, mù chữ…) mà người ta không thể đi bầu cử hoặc cử đại diện đi thay thế (thiếu tin tưởng).
Không tham dự bầu cử cũng là một cách biểu hiện của một thành phần cử tri thầm lặng, kỳ bầu cử nào cũng có nhưng không bao giờ được chú ý đến, nói lên sự bất mãn của mình với những ứng cử viên, với những đảng phái quá xa vời đối với họ. Ở nhà thầm lặng, hơn là tích cực bỏ phiếu trắng hay phiếu không hợp lệ để phản đối, thường là biểu hiện của một sự khủng hoảng dân chủ.
Tháng 12 năm 2015, trong kỳ bầu cử tầm mức vùng tại Pháp, con số cử tri thầm lặng không đi bầu ở nhiều nơi lên đến 72,2 % (thí dụ vùng bắc Paris, vùng đông-nam Paris, một số những khu vực biên giới). Riêng khu vực Paris-Ile-de-France con số không đi bầu trong vòng 1 lên đến 3.834.493 người, chiếm 54,11 % tổng số cử tri. Toàn nước Pháp tính trung bình con số cử tri thầm lặng là 22.687.084 người, chiếm tỷ lệ 50,09 %. Những con số này nếu đã không báo động tình trạng mất sự tin tưởng vào các đảng chính thống đang nắm quyền, và chờ đợi/đòi hỏi một sự thay đổi ? Những người đó quên rằng, mình là chính khách hứa hẹn đã nhiều, nhưng mà không thực hiện. Cái nhìn vấn đề của những người chính khách, lãnh đạo cấp cao, không vượt ra khỏi phạm vi Paris, quanh quẩn trong những đường phố sang trọng của Paris, nơi mà một món ăn trưa thường ngày của họ bằng giá người khác ăn một tuần. Và, hàng triệu người cử tri thầm lặng là những người bất bạo động, chịu đựng, chờ một ngày mai tươi đẹp hơn, nếu họ không tự tử.

Tình hình tại thị trường chứng khoán Paris thay đổi nhẹ sau chiến thắng của Macron, người ta còn chờ đợi cuộc bầu cử quốc hội Pháp, còn đang hứa hẹn nhiều gay cấn.
Dẫu sao, con số những người « không đồng ý » với tình hình hiện tại lên tới gần tròn 34%.

Tống thống Mỹ Donald Trump, cũng như thủ tướng Đức Angela Merkel chúc mừng sự thành công của Macron. Bà Merkel tuyên bố  » Đây là chiến thắng cho một Châu Âu vững mạnh và tình hữu nghị Pháp-Đức ». Ông Trump thì  » Tôi nóng ruột muốn làm việc với ông ấy. » Ngày 25-05 tới đây hai người, Trump-Macron, lần đầu tiên sẽ gặp nhau trong khuôn khổ hội nghị của khối Liên kết Bắc Đại Tây Dương tại Paris.
Kế tiếp là bà Theresa May, thủ tướng nước Anh đã gọi điện cho Macron để chúc mừng ông về chiến thắng, đồng thời cũng nói ngắn về Brexit, và bà thủ tướng Anh mong muốn có một đối tác là khối Liên minh Âu châu vững chắc và thịnh vượng. Từ Canada, không chút trễ nãi, thủ tướng Trudeau chúc mừng chiến thắng của Macon.
Các nhà lãnh đạo của Liên minh châu Âu đều chúc mừng Macron, và hứa hẹn một Châu Âu xã hội hơn, dân chủ hơn.

Riêng đối với nước Đức, trong sự phấn khởi vì người đồng minh thân thiết nhất của mình đã loại bỏ được một tình trạng căng thẳng cho năm năm tới, ông Sigmar Gabriel, lãnh đao của đảng SPD, bộ trưởng bộ ngoại giao, nhìn nhận là « Nước Đức được hưởng nhiều thuận lợi trong thị trường châu Âu là quốc gia xuất cảng. Đó chính là nhờ vào nước Pháp. Bây giờ, phải giúp đỡ Macron, nếu không bà Le Pen sẽ nắm chính quyền trong lần bầu cử sắp đến. Và để giúp nước Pháp, Đức phải thay đổi chính sách ngân sách quốc gia và châu Âu rất nghiêm ngặt. Nặng về tiết kiệm thì chưa bao giờ sáng tạo ra công việc ». Ông Gabriel nói thật là đúng, xã hội tiêu thụ thì phải có tiêu thụ mới thúc đẩy sản xuất, mới thúc đẩy công ăn việc làm, nếu….không bị rô-bốt thời đại mới chiếm hết công việc. MTT

Vòng một kim cô

04/05/2017

Giữa hai vòng kim cô (Bài 1)

Bầu cử tổng thống Pháp 2017 đã bắt đầu. Tổng cộng có 45,67 triệu cử tri trên lãnh thổ Pháp và 1,3 triệu cử tri người Pháp ở nước ngoài. Tại Pháp, lãnh thổ nội địa có 66.546 văn phòng bầu cử, mở của từ 8.00 giờ sáng cho đến 19.00 giờ tối, lâu hơn một giờ so với lần bầu cử kỳ trước. Riêng tại một số thành phố được ấn định, cuộc bầu cử kéo dài đến 20.00 giờ, cho nên kết quả dư kiến sẽ được thông báo sau 20.00 giờ. Năm nay cuộc bầu cử được bảo vệ an ninh tối cao với 50.000 cảnh sát và quân đội. Các ứng cử viên cũng được bảo vệ.

Muốn đi bầu, người dân Pháp chỉ cần chứng minh bằng nhiều thứ giấy tờ được coi là hợp pháp là giấy tờ hộ tịch như thẻ căn cước, hộ chiếu, thẻ bảo hiểm xã hội có hình, thẻ săn bắn cỏ hình, thẻ thương tật có hình, bằng lái xe, thẻ gia đình đông con do công ty quốc gia xe lửa cấp…..mà không cần phải có thẻ bầu cử. Ở những nơi có dưới 1.000 dân, người dân không cần phải xuất trình giấy tờ hộ tịch, chỉ cần thẻ bầu cử là đủ.
Người dân cũng không phải ở trong nghĩa vụ phải minh chứng rằng mình có tên trong danh sách bầu cử, mà sự việc này, ngược lại nhà cầm quyền phải minh chứng bằng danh sách cử tri mà các tòa hành chánh đã được bộ Nội vụ cung cấp.

Ngày hôm qua, tại một số các đảo thuộc Pháp như Guadeloupe, Guyane, Martinique, Saint-Barthélemy, Saint-Martin, Saint-Pierre et Miquelon, Polynésie française và dân Pháp trên khắp thế giới đã đến các lãnh sự quán bầu cử. Ở Canada, đặc biệt là trong hai thảnh phố lớn là Montreal với 85.000 cử tri và Quebec với hơn 57.000 cử tri, người dân đã phải xếp hàng dài đến 1,5 cây số hoặc chờ đợi hơn hai tiếng để được vào bỏ phiếu.
Ở Mỹ có 119.773 cử tri Pháp được kêu gọi bỏ phiếu vòng thứ nhất bầu tổng thống. Dưới ảnh hưởng của cuộc bầu cử tổng thống Mỹ đã làm cho ông Trump đắc cử, dân Pháp ở nước ngoài ý thức được sự việc bầu cử là cần thiết, nếu không muốn người khác áp đặt cho mình một vị tổng thống mà mình không muốn được đại diện. Nhưng người Pháp ở nước ngoài cũng than phiền về một sự thiếu rõ ràng, mơ hồ và thiếu ý thức tốt đẹp trong cuộc bầu cử này.
Năm nay, khó có thể tiên đoán trước ai là người có khả năng được vào vòng hai vì ứng cử viên nào cũng có điểm yếu, không ai có được sự tín nhiệm của đa số dân chúng hoàn toàn.

Ngay sau đêm 23.04.2027 báo chí Pháp đầy tin bình luận về bầu cử tổng thống Pháp trên trang nhất về kết quả Macron-Le Pen. Nếu ông Emmanuel Macron sẽ trở thành vị tổng thống thứ 8 trẻ nhất, mới có 39 tuổi, của nền Đê Ngũ Cộng Hỏa Pháp với khả năng chiến thắng vòng 2 ngày 07-05-2017 tới đây ?

Sự kiện này được truyền thông Pháp so sánh với một « big bang » , một « Kennedy của Pháp », một cơn sóng thần trong sân khấu chính trị tại Pháp, dân chúng đã chán ngán nhũng khuôn mặt chính trị gia « quen thuộc » làm mưa làm gió trên chính trường nước Pháp, những khuôn mặt được các đảng phái chính thức đề cử qua vòng loại primaires (Fillon, Hamon). Các đảng « truyền thống » của Pháp như Les Republicains (LR) , đảng Xã hội (PS) đều mất phiếu, riêng tình trạng đảng Xã hội đang đứng « bên bờ vực thẳm » chưa từng có.

Benoit Hamon, ứng cử viên chính thức của đảng Xã hội Pháp, chỉ đem về được một con sổ rất khiêm tốn 6,35%, nếu không muốn nói là thấp kỷ lục. An ủi cho đảng Xã hội Pháp là số phí tổn tranh cử được ngân quỹ quốc gia bồi thường (đạt trên 5% số phiếu bầu cử). Nhưng sự bồi thường đó không thấm vào đâu so với sự mất mát về giá trị chính trị của đảng Xã hội sau một nhiệm kỳ của tống thống Francois Hollande. Hamon, cũng như trước kia bà Segolene Royal, bị bỏ rơi, bị phản bội bởi chính đảng phái của mình, phải gánh chịu thất bại.

Tở Neue Zürcher Zeitung của Thụy sĩ bày tỏ sự lo ngại : Một Marine Le Pen chống lại châu Âu, một Emmanuel Macron tha thiết gìn giữ châu Âu, đó chính là một sự trưng cầu dân ý về khối Liên minh châu Âu, là kết quả của cuộc bầu cử tổng thống Pháp. Sự thất bại của bà Le Pen trong vòng 2 ngày 07-05-2027 được các nhà nghiên cứu tư tưởng tiên đoán trước. Nhưng, nếu muốn thuyết phục được những người dân thất vọng, những người cánh tả thất vọng bỏ phiếu bầu cho Macron, thì ông Macron phải hơn thế nữa. Chỉ có vẻ « dễ thương » thôi thì không đủ. Bình luận này được viết sau khi ông Melenchon cay đắng vì thất bại, từ chối khuyến cáo cử tri nên bầu cho ông Macron trong vòng 2.

Tờ Times (Anh) nói rõ ràng hơn: Macron là một yếu tố không biết được, nếu người ta bỏ qua việc thuận lợi cho khối Liên minh châu Âu và sự hỗ trợ của những người ưu tú của kinh tế Pháp cho ông. Nhưng nếu ông không nhìn ra nguyên nhân của tình trạng trì trệ kéo dài liên tục của kinh tế châu Âu, có thể ông sẽ có thêm nhiều khó khăn. Macron sẽ phải học nhanh rằng, cải cách kinh tế theo chiều hướng thị trường rất khó thực hiện.

Một người trẻ tuổi như Macron, ít kinh nghiệm lãnh đạo, lại được đưa lên bệ chiến thắng, với cái khôn ngoan nhất của ông là ông đã tách ra khỏi đảng Xã hội năm 2009, và ngày 06-04-2016 Macron đã lập ra phong trào En Marche (Tiến lên), nghe có vẻ ôn hòa, trong lúc đang tại chức là bộ trưởng bộ Kinh tế dưới thời Francois Hollande/Manuell Valls. Trước khi từ chức bộ trưởng bộ Kinh tế ngày 30-08-2016, ông Macron tuyên bố ông không là « xã hội » và lộ rõ ý đồ tranh cử tổng thống. Macron được sự hỗ trợ của báo chí Pháp và các ông chủ báo Xavier Niel, Pierre Bergé, Claude Perdriel, Maurice Levy, Patrick Drahi, Bernard Mourad….đem lại nhiều thuận lợi cho ông với hàng ngàn bài báo nói về ông trước ngày bầu cử.

Theo tờ tạp chí Đức Manager Magazin ngày 24-04-2017 tiết lộ, những tỷ phú của nền kinh tế Pháp như Yannick Bolloré, Emmanuel Besnier, Gerard và Alain Wertheimer (Chanel), Francois Pinault, Serge Dassault (Vũ khí), Bernard Arnault (LVMH)…hỗ trợ cho chiến thắng của Macron. Qua đó, ông Macron được lăng-xê lên như là một « sản phẩm thương mại », với một sự  » tận tình nhồi nhét về quảng cáo truyền hình » gia tăng mạnh trong suốt tháng trước bầu cử, và sáu triệu số điện thoại được sử dụng để phát tán một cuộc gọi của ông Emmanuel Macron.

Báo chí Đức ào ạt với nhiều bài bình luận trên tờ Der Spiegel, Süddeutsche Zeitung, Frankfurter Allgemeine Zeitung, Bild, Die Welt…. « thở ra » với kết quả Macron-Le Pen, đỡ xấu hơn cho châu Âu là Melenchon-Le Pen, chứng tỏ Đức rất quan tâm đến cuộc bầu cử ở Pháp. Dù họ cho rằng, ông Macron được cử tri Pháp lựa chọn chẳng phải là ông có công trạng gì đã cứu vãn nước Pháp ra khỏi cảnh lầm than, mà vì ông Macron, người học trò gương mẫu của các thầy giáo ưu tú, đã có thể đứng ra ngoài các đảng phái, có điều kiện, mà tranh cử độc lập. Nước Pháp được lợi hay không, là tùy vào thái độ lãnh đạo sắp tới của Macron, không chỉ dừng ở mức « tuyên bố, nhận định » xuông, mà phải biết tránh những « con đường khép kín » của tầng lớp chính trị chuyên nghiệp, truyền thống được ưu tiên biệt đãi.

Tuy nhiên, báo chí Đức cũng nhận thấy rằng, tình hình nước Pháp đang chia rẽ, phân hóa, nguy hiểm vẫn tiềm ẩn, và đặt niềm tin ở Macron, người được đưa lên đài chiến thắng, phải biết kết hợp cánh tả và cánh hữu, hầu có được sự ủng hộ của quốc hội Pháp trong giai đoạn tới. Qua cuộc bầu cử người ta thấy có hơn 45% dân Pháp đang ủng hộ cực hữu và cực tả, cả hai đường hướng chính trị này đều mang lại bất lợi cho khối Liên Minh châu Âu.

Ông Francois Fillon bị chỉ trích nhiều từ phía đảng phái của ông sau khi thất cử, cho rằng đây không phải là sự thất bại của cánh hữu, mà chính là của cá nhân ông Fillon. Chính ông Fillon cũng nhận biết trách nhiệm này của mình. Ông Fillon, khi bị những xì-căng-đan liên tiếp trong vụ việc Peneloppegate, vụ hai bộ áo veston…đã không biết dừng bước và nhường chỗ cho người khác đại diện cánh hữu tranh cử, ngược lại ông cương quyết đi cho đến cùng với một kết quả không mấy tốt đẹp cho cánh hữu nói chung. Nhưng lỗi cho cùng cũng là các nhân vật cánh hữu như Alain Juppe và Nicolas Sarkozy đã mù quáng (hay tính toán ?) tiếp tục ủng hộ ông Fillon tranh cử. Bà Rachida Dati nói về một sự « thất bại đạo đức, một thất bại lịch sử cho cánh hữu », và kêu gọi cùng với nhiều chính trị gia cánh hữu khác, như Pierre Lellouche, Georges Fenech, Gerald Darmanin, Nadine Morano, Eric Woerth, Francois Baroin… phải có một ê-kíp mới cho kỳ tranh cử quốc hội sắp đến.

Người ta, cả thế giới, chở đợi hồi hộp sự diễn biến của vòng hai ngày 07-05-2017. Ông Macron tuyên bố, ông sẽ phong cho vợ làm Đệ nhất phu nhân của nước Pháp một cách chính thức, có địa vị chính thức, vì từ trước đến giờ nước Pháp không có ngôi vị này.

Giữa hai vòng kim cô

04/05/2017

Giữa hai vòng kim cô (bài 2)

Giữa hai vòng bầu cử tổng thống Pháp 2017 là một cuộc chạy đua giữa hai ứng cử viên bà Marine Le Pen, đảng FN (Front National) khuynh hướng cực hữu, và ông Emmanuel Macron của phong trào « En Marche! » chỉ mới được thành lập vào tháng 4-2016, khuynh hướng trung lập.

Trong vòng một diễn ra ngày 23-04-2017, dân Pháp đã bỏ phiếu bầu như sau: Emmanuel Macron 24,01% (8.657.362 phiếu), Marine Le Pen 21.30% (7.679.493 phiếu) , Francois Fillon (20,01%), Jean-Luc Melenchon (19,58%), Benoit Hamon (6,36%) trên tổng số của tri đi bầu 36.058.830 người (100%). Con số người không đi bầu lên đến 10.577.572 người, chiếm tỷ lệ 22,23%, cộng chung với phiếu trắng (1,39%) và phiếu không hợp lệ (0,60%) thì tỷ lệ bỏ phiếu hợp lệ bị giảm xuống còn 75,78%. Cử tri toàn nước Pháp hiện nay ghi danh hợp lệ là 47.581.118 người.
Các ứng cử viên còn lại, được báo chí gọi là « les petits candidats » (những ứng cử viên nhỏ), ngoại trừ ông Nicolas Dupont-Aignan đạt 4,7%, chỉ thu lượm được trên dưới 1 % số phiếu.

Ngay sau buổi công bố kết quả, bao nhiêu là bình luận trên mọi truyền thông đã được phát ra. Một lần nữa, 15 năm sau, đáng FN lại nổi lên trên chính trường, lần này được kế thừa bởi bà Marine Le Pen, là con gái của ông Jean-Marie Le Pen, chủ tịch đảng FN.

Năm 2002 trong cuộc bầu cử tổng thống Pháp, Jacques Chirac, chấm dứt nhiệm kỳ thứ nhất, đạt được 19,88% (5.665.855 phiếu), và người về thứ nhì là ông Jean-Marie Le Pen với 16,18% (4.804.713 phiếu). Con số người không đi bầu trong vòng 1 năm 2002 lên rất cao 28,40 % (11.698.956 cử tri) khiến cho tình hinh căng thẳng.

Người về thứ ba năm 2002 là ông Lionel Jospin của đảng Xã hội Pháp (PS) với 16,18% (4.610.113 phiếu). Lionel Jospin, chủ tịch đáng PS, khi ấy đang là thủ tướng dưới quyền Jacques Chirac, không được lòng dân. Ông Jospin từ chức ngay sau kết quả bầu cử của vòng 1 và quyết định rời bỏ chính trường.

Giữa hai vòng năm 2002 cũng là những sôi nổi đã diễn ra. Có nhiều cuộc biểu tình tại nhiều thành phố để kêu gọi cử tri không bầu cho đảng cực hữu FN. Kết quả là Jacques Chirac thắng với con số rực rỡ cao nhất là 82,21%, ông Jean-Marie Le Pen chỉ được 17,79 % tổng số phiếu bầu. Sự chiến thắng của Jacques Chirac đã nhờ vào sức mạnh tập trung của các ứng cử viên thất cử khác khuyên nhủ nên bỏ phiếu cho Chirac, và hơn thế nữa là người dân Pháp cũng không đồng ý để cho đảng cực hữu FN do ông Jean-Marie Le Pen lãnh đạo nước Pháp. Vì thế, con số cử tri đi bầu vòng hai tăng lên thêm gần 3,4 triệu cử tri để bầu cho Chirac, con số không đi bầu giảm còn chỉ có 20,29 %.

Năm 2017 thì tình hình chung cũng có khác. Tổng thống đương nhiệm Francois Hollande (2012-2017), biết rằng mình không được lòng dân cũng như muốn tránh một sự thất bại trông thấy trước mắt, từ chối quyền ưu tiên ra tranh cử nhiệm kỳ hai. Năm 2012 ông Francois Hollande thắng cử với tỷ số xít sao 51,64% so với Nicolas Sarkozy 48,36%, khi ấy đương nhiệm tổng thống Pháp nhiệm kỳ 2007-2012. Về thứ ba năm 2012 đã là bà Marine Le Pen với 17,90 % (6.421.426 phiếu).

Một lần nữa, ứng cử viên chính thức của đảng Xã hội, ông Benoit Hamon thảm bại nặng nề chỉ với 6,36% phiếu bầu năm 2017, vì dân chúng Pháp đã ít tin tưởng vào sự lãnh đạo của đảng Xã hội khi nắm quyền. Lời hứa không đi đôi với việc làm hay cái vòng « kim cô » của Liên minh châu Âu quá chặt ?

Trong những cái « mất/được » nổi rõ lên sự việc khủng bố gây ấn tượng mạnh ở Pháp trong mấy tháng qua, hậu quả là nước Pháp phải chịu đựng một tình trạng báo động quốc gia khẩn cấp lâu dài, đời sống bị đảo lộn, chi phí ngân sách quốc gia phải gia tăng cho an ninh quốc phòng và thâu nhập bị giảm đi trong ngành du lịch.
Cùng thời điểm là nền kinh tế Pháp đứng lại, tầng lớp nghèo, thất nghiệp, về hưu, người trẻ, trẻ em…không đủ tiền để sống. Bốn con số chính thức của viện Insee công bố cho dân chúng biết là: dân số 66,99 triệu, lạm phát +1,2%, thất nghiệp +10 % và tăng trưởng +3%, nhưng những con số này được cập nhật mới nhất cũng đã già hơn 2 năm tuổi, thi dụ năm 2017 thì dùng số liệu của năm 2015, không nói lên đúng tình hình thực tế đang xẩy ra. Cán cân xuất/nhập đến cuổi năm 2016 bị thiếu hụt 7,9 tỉ euro (theo L’expension/l’expresse.). Hơn 4 triệu gia đình thiếu chỗ ăn chỗ ở, một tình trạng đáng ngạc nhiên ở một nước Pháp giầu có và đẹp đẽ.

Bà Marine Le Pen thắng cử ở vùng bắc nước Pháp, vùng quê, khu vực hẻo lánh ít người ở, thành phần công nhân lao động, ít học, ở những thành phần ít thu nhập, ở những vùng có đông người già, người về hưu.
Ông Macron thắng ở những thành phố lớn, thành phần trung lưu, giầu có. Đặc biệt người ta chú trọng đến thủ đô Paris nơi ông Macron về nhất với 28,81%, trước Fillon 21,88%, Melenchon 16,18%, Hamon 8,42%, và bà Le Pen chỉ đoạt được 4,3%.

Ngày thứ sáu 28-04-2017, ông Nicolas Dupont-Aignan, chủ tịch đảng Debout La France, tuyên bố một cú rất ngoạn mục là ông liên kết với bà Marine Le Pen và trong trường hợp bà Le Pen thắng cử ông sẽ được tân tổng thống Pháp lựa chọn làm thủ tướng.

Trong khi đó, người lãnh đạo cánh cực tả Jean-Luc Melenchon, mặc dù không muốn rõ ràng khuyên nhủ cử tri của mình không bầu cho bà Le Pen, nhưng đồng thời ông cũng từ chối nói thẳng ra là nên bầu cho Macron.

Từ Vatican, đức Giáo hoàng tuyên bố rằng Ngài chân thành không hiểu tình hình chính trị bên trong của nước Pháp, chỉ biết là một bên là cánh hữu mạnh, nhưng bên kia thì Ngài không biết rằng ông Macron « đến từ đâu », nên không thể cho một lời khuyên nhủ nên bầu cho ai. Thế nên, các ông Trudeau (Canada), Renzi (Ý), Varoufakis (Hy Lạp), và thủ tướng Đức Merkel tỏ vẻ lo lắng cho cuộc bầu cử tại Pháp, một sự hiếm thấy, có vẻ muốn « can thiệp » vào nội bộ nước Pháp.

Hai ứng cử viên, hai thái cực hoàn toàn đối lập với nhau về thế nào là nước Pháp, về những điểm chính, mà trong đó, vấn đề Liên minh châu Âu trở thành vấn đề chính, làm tiền đề cho việc nội trị, cho việc giải quyết thất nghiệp, cho việc vực dậy nền kinh tế Pháp. Bà Marine Le Pen chủ trương dành lại « Chủ quyền quốc gia », rút ra khỏi Liên minh Bắc Đại Tây Dương, thiết lập lại quan Pháp, thoát khỏi ảnh hưởng lãnh đạo của Đức….Ông Macron thì hoàn toàn ngược lại, cho rằng phải xây dựng khối Liên minh châu Âu cho vững vàng hơn, phối hợp chặt chẽ với nước Đức, cần thiết phải có sự hỗ trợ của nước Mỹ mà đặc biệt là trên bình diện quốc phòng…

Điều khác biệt như nước với lửa này đã được thể hiện rõ trong buối tranh luận trên đài truyền hình TF1 và France 2. tối ngày 03-05-2015 vào lúc 21.00 giờ địa phương, khi hai ứng cử viên đã tranh luận trong 2.30 tiếng đồng hồ qua nhiều chủ đề. Đây là một cuộc tranh luận có tầm vóc lịch sử giữa hai ững cử viên đầu tiên không đến từ những đảng phái chính thống. Bà Marine Le Pen bảo vệ luận điểm của mình với một sự từng trải nghề nghiệp của một luật sư, nhiều kinh nghiệm chính trị, nhưng ông Macron, cựu bộ trưởng bộ Kinh tế, cũng không kém cỏi, giữ bình tĩnh tới phút chót, hạ giọng, nói như hạ nhục bà Le Pen là người « xấu xa, đáng khinh » vì bà thường xuyên « nói dối » trong suốt buổi tranh luận trong những phút cuổi cùng.

Chỉ còn J-3 ngày nữa là đến ngày dân Pháp đi bầu vòng 2, phía ông Macron kêu gọi đến những người đã không đi bầu vòng 1 thì lần này bỏ phiếu cho ông, để chặn đứng cánh cực hữu và để đưa nước Pháp « lên đưởng » (En marche !).
Theo nhiều cuộc thăm dò dư luận, báo chí Pháp đồng ý cho rằng ông Macron sẽ thắng cử vòng 2 với khoảng 60%, bà Le Pen chỉ được 40%. Có thể điều tiên tri này sẽ thành sự thật vì người ta đang cứu vãn một tình huống trầm trọng. Trong khi đó, đảng Xã hội Pháp (Parti Socialiste) đang dẫy chết, đang bị khai tử.
Dù ai thắng ai bại, nước Pháp đang đứng trước một sự phân hóa chính trị và chia rẽ xã hội chưa từng thấy, vì đó là cả một sự khác biệt khi hàng triệu cử tri ngả về cánh của bà Marine Le Pen, cực hữu, là 20% hay 40%.

Phan Châu Trinh & Nguyễn Ái Quốc – Những năm tháng hoạt động tại Pháp 1917-1923

27/03/2017
MTT đăng lại bài viết sau đây với lời chú thích của chính tác giả Ngô Tòng Văn, đã đăng trên tạp chí Hồn Việt:
Đúng là giữa cụ Phan Châu Trinh và Nguyễn Aí Quốc có những bất đồng trong chủ trương yêu nước.
Cụ Phan cực lực phê phán quan lại Nam Triều, chủ trương « ỷ Pháp cầu tiến bộ » (dựa vào Pháp để mong được tiến bộ), tranh đấu cho dân chủ tự do, nhưng không đả động gì tới ách thống trị của thực dân Pháp.
Ngược lại, Nguyễn Aí Quốc đặt ĐỘC LẬP trước TỰ DO : Pháp đang thống trị Việt Nam, vấn đề cấp bách hàng đầu là đấu tranh để giành lại chủ quyền dân tộc. Con người ai cũng có nhu cầu ĂN và MẶC.  Nhưng khi bụng đang đói thì phải kiếm cái ăn trước đã ! Nam Triều là bù nhìn của thực dân, có đáng gì mà chống ? Còn thực dân thì làm sao có dân chủ dân quyền ? Đông Kinh Nghĩa thục chỉ hoạt động trên lĩnh vực giáo dục, nhưng cũng bị Pháp đóng cửa, Ban giám hiệu (cụ Lương Văn Can và cụ Nguyễn Quyền) bị bắt, bị đày… Do đó Nguyễn Aí Quốc không tán thành chủ trương của cụ Phan. NTV
Phan Châu Trinh & Nguyễn Ái Quốc – Những năm tháng hoạt động tại Pháp 1917-1923
Ngô Tòng Văn

Cách nay tròn 105 năm, vào các ngày 9-4 và 5-6-1911, cụ Phan Châu Trinh và Nguyễn Tất Thành lần lượt rời Sài Gòn sang Pháp. Trong khi cụ Phan định cư tại Paris, Nguyễn Tất Thành tiếp tục bôn ba nhiều nơi. Không ở gần nhau, nhưng hai bác cháu vẫn thỉnh thoảng viết thư cho nhau. Mãi đến cuối năm 1917, Nguyễn Tất Thành mới sang Paris.

Giữa năm 1919, cụ Phan, luật sư Phan Văn Trường và Nguyễn Tất Thành nhân danh Nhóm những người Việt Nam yêu nước, cùng soạn 3 văn kiện (có nội dung cơ bản giống nhau): Việt Nam yêu cầu ca (chữ quốc ngữ), Việt Nam nhân dân thỉnh nguyện (chữ Hán) và Revendications du peuple Annamite (chữ Pháp) gửi cho các phái đoàn tham dự Hội nghị quốc tế Versailles.

Sau đó, từ tháng 7-1919 đến tháng 7-1921, Nguyễn Tất Thành (từ đây mang bí danh Nguyễn Ái Quốc) chuyển đến ở chung với hai cụ Phan trong căn hộ trên lầu 2 nhà số 6, Villa des Gobelins, quận 13, Paris.

Tuy ở chung nhà, song không phải lúc nào quan điểm chính trị của hai bác cháu cũng đồng nhất. Chẳng hạn, cụ Phan Châu Trinh tán thành chủ trương của Pháp bắt thanh niên Việt Nam vào lính và đưa sang mẫu quốc đánh nhau với Đức trong chiến tranh thế giới thứ I, còn Nguyễn Ái Quốc cực lực phản đối. Trong thư gửi thiếu tá Jules Roux, cụ Phan cho chủ trương đó “sẽ có lợi cho dân chúng cả hai bên”, làm cho “thanh niên của xứ này [Việt Nam] có dịp đổ máu và hy sinh thân xác họ bên xác lính Pháp ở Âu châu”, “có dịp để được thi thố tình cảm ngay thẳng của mình đến với nước Pháp trong hoàn cảnh đáng lo ngại hiện nay”(1). Ngược lại, Nguyễn Ái Quốc lên án việc đẩy thanh niên Việt Nam “đi phơi thây trên các bãi chiến trường châu Âu… để bảo vệ cho cái công lý và tự do mà chính họ không được hưởng một tí nào… để lấy máu mình tưới những vòng nguyệt quế của các cấp chỉ huy và lấy xương mình chạm nên những chiếc gậy của các ngài thống chế”(2).

Đặc biệt, từ khi Nguyễn Ái Quốc tiếp cận chủ nghĩa Mác – Lênin, gia nhập Đảng Xã hội (năm 1919) rồi vào Đảng Cộng sản Pháp (1920) thì lập trường chính trị của hai vị ngày càng xa nhau.

Từ cuối năm 1919, vì lý do sinh kế, cụ Phan xuống Pons làm nghề ảnh. Trong khi đó, Nguyễn Ái Quốc tiếp tục ở lại Paris, dấn thân trên con đường đấu tranh giải phóng đất nước. Các báo cáo của Pháp cho chúng ta biết phần nào cuộc sống và hoạt động của Nguyễn Ái Quốc thời gian này:

“Bây giờ Quốc làm việc tại nhà, vẽ tranh trên quạt hoặc trên chụp đèn. Nhưng công việc này kiếm chẳng được bao nhiêu, ông ta sống một cách hết sức khốn khổ”(3).

“Đời sống vật chất của Quốc lúc này thật là khốn khổ. Tôi đã thấy tận mắt ông ta dùng bữa tối chỉ có một mẩu bánh mì (vì gạo lúc này rất đắt), vài miếng xúc xích và chút sữa”(4).

Ở một nơi lạnh lẽo như Paris, việc ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng rất cần thiết để tạo ra năng lượng duy trì sức khỏe.

Tuy nhiên, cuộc sống thiếu thốn không làm cho người thanh niên ấy suy giảm ý chí. Nguyễn Ái Quốc vẫn dành phần lớn thời gian và tâm huyết cho hoạt động yêu nước: họp Chi bộ Đảng vùng Seine, họp Ban Nghiên cứu thuộc địa (Nguyễn Ái Quốc là trưởng tiểu ban Đông Dương), họp Hội Liên hiệp thuộc địa (Nguyễn Ái Quốc là ủy viên Ban chấp hành), họp Ban biên tập báo Le Paria “diễn đàn của các dân tộc thuộc địa” (Nguyễn Ái Quốc là chủ nhiệm kiêm chủ bút), gặp gỡ trao đổi không chỉ với đồng bào mà còn với những nhà cách mạng các nước như Nhật Bản, Triều Tiên, Trung Hoa, Ấn Độ, Ái Nhĩ Lan và các thuộc địa của Pháp ở châu Phi, như mật thám Désiré đã viết trong báo cáo ngày 9-4-1923: “Nơi ở của Nguyễn Ái Quốc đã trở thành nơi gặp gỡ những người hoạt động chính trị cộng sản ở các thuộc địa”(5).

Từ chỗ “chữ Pháp thì không biết nhiều” như mật thám Jean báo cáo ngày 3-11-1919(6), Nguyễn Ái Quốc tích cực tự luyện nói và viết ngôn ngữ này, nên chỉ sau một thời gian rất ngắn, đã có thể diễn thuyết trước công chúng(7) hay viết báo, soạn sách. Không chỉ viết cho Le Paria, Nguyễn Ái Quốc còn viết cho nhiều tờ báo tiến bộ khác như L’Humanité, Le Populaire, Le Libertaire, La Vie Ouvrière, La Revue Communiste, Le Journal du Peuple v.v… Tháng 3-1920, Nguyễn Ái Quốc viết xong tác phẩm Les opprimés (Những người bị áp bức). Khi một Việt kiều hỏi “lấy tiền đâu mà in sách?”, Nguyễn Ái Quốc cho biết sẽ tìm người chịu tạm ứng tiền để in sách: “Sau khi biết số tiền để in, tôi sẽ bán thân tôi cho họ như một người đầy tớ. Chả nhẽ tôi không biết đánh giày hay dọn bàn hay sao?”(8).

Thực dân Pháp cho nhiều mật thám theo dõi Nguyễn Ái Quốc mọi lúc mọi nơi. Khi Roland Hy hỏi: “Ông không sợ bị theo dõi, ông không sợ người ta có thể hãm hại ông?”, Nguyễn Ái Quốc trả lời: “Chẳng hề chi. Tôi làm chính trị thì tôi chẳng sợ chết, cũng chẳng sợ tù đày. Trong đời này, chúng ta sẽ chỉ chết có một lần, tại sao lại sợ?”(9). Một lần khác, phó quản Lâm trách Nguyễn Ái Quốc “có thái độ quá mạnh”, Nguyễn Ái Quốc trả lời: “Nói cho cùng, ai làm gì tôi? Lưu đày tôi ư? Hoặc chặt đầu tôi? Điều ấy có xảy đến, tôi cũng bất cần”(10).

Nguyễn Ái Quốc quả là người “uy vũ bất năng khuất, bần tiện bất năng di”.

Ngay từ năm 1924, Nguyễn Ái Quốc đã hình dung con đường giành độc lập cho dân tộc: “Để có cơ thắng lợi, một cuộc khởi nghĩa vũ trang ở Đông Dương phải có tính chất một cuộc khởi nghĩa quần chúng, chứ không phải một cuộc nổi loạn. Cuộc khởi nghĩa phải được chuẩn bị trong quần chúng, nổ ra trong thành phố…”(11). Sau hai thập niên tích cực xây dựng lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang, cuộc khởi nghĩa tháng 8-1945 giành được thắng lợi, mở ra kỷ nguyên độc lập trong lịch sử Việt Nam.

Sau khi trở thành người Việt Nam cộng sản đầu tiên, Nguyễn Ái Quốc rất muốn lôi cuốn cụ Phan cùng đi trên con đường cách mạng của mình, nên rủ cụ Phan cùng tham dự một số sinh hoạt như buổi họp của chi bộ xã hội cách mạng (đã gia nhập Quốc tế thứ III) trước ngày 12-2-1921, buổi thảo luận về Bản tuyên bố của Ủy ban Nghiên cứu các vấn đề thuộc địa (thuộc Hội Liên hiệp thuộc địa) ngày 13-6-1921 v.v…

Cụ Phan không trở thành người cộng sản nhưng cụ tán thành lý tưởng của Đảng. Trong thư ngày 30-6-1922 gửi Ulysse Leriche, cán bộ của báo L’Humanité (sau Đại hội Tours, trở thành cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Pháp), cụ Phan viết: “Mặc dầu tôi ở ngoài Đảng, nhưng tôi luôn đồng ý và tôn trọng những châm ngôn của Đảng rất là hợp lý, quảng đại và nhân đạo”(12).

Ngày 18-2-1922, cụ Phan viết thư khuyên Nguyễn Ái Quốc: “Tôi biết anh hấp thụ được cái chủ nghĩa của ông Mã Khắc Tư [Các Mác], ông Lý Ninh [Lênin]… Quả như anh tôn thờ lý thuyết của hai ông ấy thì anh nghe lời tôi và về [Việt Nam] quảng cáo cho quốc dân đồng bào ai nấy đều biết, có phải là cái phương pháp hay biết chừng nào!”(13).

Tuy nhiên, trong thực tiễn, cụ Phan vẫn giữ nguyên lập trường chính trị cố hữu của mình, trước sau như một.

Trong thư gửi luật sư Phan Văn Trường ngày 11-4-1923, cụ Phan giải thích: “Mất độc lập là một điều đau đớn, nhưng khi xét các nguyên nhân, ta phải thừa nhận là do chúng ta quá ngu si”. Như vậy, theo cụ Phan, ta mất nước chỉ vì chúng ta ngu si, lạc hậu, chứ không phải do thực dân Pháp có dã tâm xâm lược, thống trị và bóc lột nhân dân ta. “Vì vậy mà chúng ta phải chịu đựng đủ thứ, phải bỏ hết mọi ý thức hận thù [đối với thực dân Pháp], chúng ta nhờ người Âu châu làm thầy, chúng ta chấp nhận làm học trò”(14). Từ suy nghĩ đó, cụ Phan đề ra khẩu hiệu “Ỷ Pháp cầu tiến bộ” (dựa vào Pháp để cầu mong tiến bộ). Muốn dựa vào Pháp thì phải “cậy Pháp, không bài Pháp”. Cụ tuyên bố: “Chí của tôi là liên hiệp với Pháp”(15).

Do đó, trong các tác phẩm cũng như trong những lời phát biểu, cụ không bao giờ đề cập tới chuyện đánh đuổi thực dân Pháp để khôi phục nền độc lập(16). Cụ chỉ chống vua quan nhà Nguyễn, xin bỏ hẳn triều đình Huế. Trong cuộc tranh luận tối 19-12-1919 tại số 6, Villa des Gobelins, cụ Phan “yêu cầu nhà cầm quyền Pháp, yêu cầu chính phủ bảo hộ giúp chúng ta cải tiến càng nhanh càng tốt cách thức cai trị trên toàn cõi An Nam. Tại sao người ta lại không thể làm cho Trung kỳ và Bắc kỳ [hai xứ bảo hộ] những gì họ đã làm cho Nam kỳ [thuộc địa do Pháp trực tiếp cai trị]?… Không phải là áp dụng chế độ trực trị vào Trung kỳ và Bắc kỳ(17) mà là những cải cách đề ra sẽ không thay đổi hiện tình gì hết, nếu như các chức năng cai trị và tư pháp vẫn tiếp tục để cho người An Nam đảm nhận. Trong mỗi tỉnh hoặc nhiều tỉnh hợp lại, người ta thích có môt quan chức người Pháp đứng đầu bộ máy cai trị với tư cách là người thanh tra cố vấn, có nhiệm vụ dìu dắt quan chức An Nam trong việc quản lý công việc của mình”(18).

Ngoài việc cải tiến cách thức cai trị, cụ Phan xin Chính phủ Pháp thực hiện một số cải cách dân sinh, dân chủ. Chẳng hạn, tháng 8-1920, cụ xin Bộ trưởng Bộ Thuộc địa Albert Sarraut:

“Xin ông cho người An Nam được tự do buôn bán, nghĩa là làm thương mại thẳng với người ngoại quốc…

Xin ông cho nâng cao trình độ học vấn hơn đối với dân An Nam…

Xin ông cho ân xá tất cả những chính trị phạm…”(19).

Một lần khác, cụ lại xin Albert Sarraut:

“Xin bỏ hẳn triều đình Huế…

Xin nhập cả 3 kỳ lại, lập ra một hoặc hai sở nghị viện và một nội các có trách nhiệm…

Xin cho người An Nam có quyền chánh trị, được bàn nói và hội họp tự do… Chữ tự do đây không phải là xin được rộng rãi bằng [người] Tây bên này [bên Pháp]…”(20).

Sarraut chỉ trả lời một cách ậm ừ cho qua chuyện, rồi chẳng làm gì hết. Giá như thực dân Pháp thực hiện một số cải cách theo yêu cầu của cụ Phan thì – theo cụ – “dân được yên nghiệp làm ăn, sĩ [sĩ phu] thì vui lòng giúp việc cho chính phủ, chỉ sợ người Pháp bỏ nước mà đi, còn ai toan mưu việc chống cự [người Pháp] nữa?”(21)

Cụ chủ trương hoạt động công khai, hợp pháp, như “tụ tập dân chúng đường đường chính chính, diễn thuyết, họp chí sĩ, khảo cứu chính trị thời thế, ăn to nói lớn, người và việc ai nấy đều thấy, cho nên xét nó rất dễ”(22). Cụ phản đối bạo động, vì theo cụ, “bạo động ắt thất bại và ắt chết”(23).

Trong thư gửi Nguyễn Ái Quốc ngày 18-2-1922, cụ nhận định các cuộc khởi nghĩa vũ trang chống Pháp của nhân dân ta: “Khốn nỗi ở nước An Nam ta, từ ngày quan quân nước Pháp đem binh thuyền đến mà chinh phục mãi tới ngày nay, sĩ khí dân tình khởi sự chống lại chính phủ bảo hộ tiếp diễn liên miên, hết cuộc này đến cuộc khác, rốt cuộc đâu hoàn đó, chẳng nhúc nhích được chút nào”(24). Cụ tiếp tục giữ thái độ bi quan đó trong thư đề ngày 24-1-1925 gửi một học sinh tên Đông ở Bordeaux: “Các ông cách mạng ở Tàu, ở Nhật (…) chỉ có chủ nghĩa báo thù [đối với Pháp] mà thôi, có mấy anh thông minh, can đảm đâm đầu vào lửa, chết vô ích như lũ phù du, còn dân thì có lợi ích gì?”(25). Trong cuộc tranh luận tối 19-12-1919, cụ Phan hỏi Nguyễn Ái Quốc: “Anh muốn hai mươi triệu đồng bào ta phải làm gì khi trong tay không có vũ khí để chống lại những vũ khí khủng khiếp của người Âu? Tại sao chúng ta lại tự sát vô ích để chẳng đi đến một kết quả nào cả?… [Nếu] dân chúng Đông Dương, nhất là dân An Nam ở Bắc kỳ và Trung kỳ… sẽ phải dùng bạo lực… [thì] máu sẽ chảy, dân An Nam sẽ chết… Tôi không hề mong ước có sự cố khốn khổ đó”(26). Cụ kết luận: “Phải chăng tốt hơn là chúng ta đòi hỏi một cách mềm mỏng nhưng rất kiên quyết và với lòng kiên nhẫn, nhất là những quyền mà phẩm cách con người cho phép chúng ta đòi hỏi”(27).

Nguyễn Ái Quốc không chia sẻ sự tin tưởng đó của cụ Phan: “Dân An Nam đã chờ đợi những thay đổi từ 60 năm nay. Chính phủ [Pháp] không làm được gì đáng kể cho họ thỏa mãn. Nếu trong dân chúng có kẻ nào lên tiếng bày tỏ với nhà đương cục cao cấp những yêu cầu và nỗi thống khổ của họ và để kêu xin những phương thuốc chống đỡ nỗi khổ đau họ phải gánh chịu, thì người ta trả lời họ bằng nhà tù, bằng lưu đày và tử hình. Nếu Bác luôn tin cậy vào sự quan tâm của Chính phủ [Pháp] để cải tiến mọi tình trạng hiện nay thì Bác sẽ phải đợi đến muôn đời”(28).

Trong thư đề ngày 18-2-1922 gửi Nguyễn Ái Quốc, cụ Phan thừa nhận sự bất đồng trong nhận thức chính trị giữa hai bác cháu. Cụ viết: “Mãi đến bây giờ, anh cũng không ưa cái phương pháp “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” của tôi… Anh đã nói với anh Phan [Văn Trường] là tôi là hạng người hủ nho thủ cựu”. Cụ tự biết những hạn chế của mình: “Tôi đọc chữ Pháp bập bẹ nên không am tường hết sách vở ở cái đất văn minh này. Cái đó tôi đã thua anh xa lắm… Tôi tự ví tôi ngày nay như con ngựa đã hết nước tế… Bây giờ, thân tôi tợ chim lồng cá chậu. Vả lại, cây già thì gió dễ lay, người già thì trí lẫn, cảnh tôi như hoa sắp tàn”. Đồng thời cụ chơn thành khen ngợi người thanh niên yêu nước: “Thực tình, từ trước tới nay, tôi chẳng khinh thị anh mà tôi còn phục anh nữa là khác. Tôi thực tình có sao nói vậy, không ton hót anh tí nào… Anh như cây đương lộc, nghị lực có thừa, dày công học hỏi, lý thuyết tinh thông”. Cụ khuyên Nguyễn Ái Quốc về nước hoạt động: “Theo ý tôi thì mình [chỉ Nguyễn Ái Quốc] mà học hỏi lý thuyết hay, phương pháp tốt, tóm thâu được chủ nghĩa, có chí mưu cầu quyền lợi cho quốc dân đồng bào thì… phải trở về [Việt Nam], ẩn náu trong thôn dã, hô hào quốc dân đồng bào, đồng tâm hiệp lực đánh đổ cường quyền áp chế, ắt là thành công”(29).

Sau khi Nguyễn Ái Quốc rời nước Pháp, trong thư viết cho một Việt kiều đề ngày 13-8-1923, cụ Phan nhận xét về Nguyễn Ái Quốc: “Lòng nó thì thực thương nòi thương nước… đã bỏ cha mẹ anh em bà con đi khắp cả Âu Mỹ, làm thuê làm mướn để ăn học, cam chịu khổ sở trăm đàng… Cái lòng nhiệt thành của nó, người An Nam ai ai cũng kính yêu, rất đỗi đến người Tây thuộc địa giận ghét nó… nhưng tôi chắc trong bụng họ cũng kính nể nó, chứ chẳng không”(30).

Đáp lại tấm lòng của cụ Phan, tuy không tán thành quan điểm chính trị của cụ, Nguyễn Ái Quốc vẫn giữ niềm quý mến đối với cụ.

Chẳng hạn, ngày 17-12-1919, mật thám Jean báo cáo: Nguyễn Ái Quốc “đã đến gặp tòa soạn báo L’Humanité và báo Le Populaire để tìm cho Phan Châu Trinh một chỗ làm thợ ảnh ở Paris”(31).

Khi cụ Phan qua đời, Nguyễn Ái Quốc còn ở Quảng Châu (Trung Quốc), nhưng theo dõi rất kỹ tang lễ của cụ. Trên tạp chí Inprekorr số 91, ngày 14-8-1926, Nguyễn Ái Quốc viết: “30.000 người An Nam ở khắp xứ Nam kỳ đã làm lễ an táng theo quốc lễ và khắp nước đã tổ chức lễ truy điệu nhà chí sĩ… Tất cả học sinh, sinh viên đều để tang cụ”(32). Trong một văn kiện khác, Nguyễn Ái Quốc viết: “Nam nữ học sinh ở nhiều trường, đặc biệt là ở Sài Gòn là nơi tổ chức đám tang, đã tuyên bố bãi khóa. 20.000 người đi theo linh cữu, mang biểu ngữ viết những khẩu hiệu có tính chất quốc gia chủ nghĩa. Người An Nam chưa hề được chứng kiến một việc to lớn như vậy bao giờ trong lịch sử”(33).

Trong cuốn Chiến thuật du kích viết trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Ái Quốc gợi ý lấy tên các nhà yêu nước đặt cho các đơn vị du kích. Nhà lãnh đạo Mặt trận Việt Minh không quên cụ Phan khi đề nghị cái tên “Đội du kích Phan Châu Trinh”(34).

Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám 1945, giữa bộn bề công việc vì phải cùng lúc đối phó với thù trong giặc ngoài, nhưng vị Chủ tịch Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vẫn nhớ đến ngày giỗ của cụ Phan. Sách Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử chép: “[Năm 1946], tháng 3, ngày 22, [lúc] 8 giờ, tại cuộc họp Hội đồng Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh báo cáo (…) về việc tổ chức kỷ niệm ngày mất của Phan Châu Trinh (ngày 24 tháng 3)”(35).

Đây là ngày giỗ lần thứ 20 của cụ Phan, nhưng là lần đầu tiên được tổ chức trong bối cảnh nước nhà vừa được giải phóng. Hẳn cụ Phan ngậm cười nơi chín suối, vì đối với một người đã hy sinh trọn đời cho Dân cho Nước như cụ thì không có gì mãn nguyện bằng thấy Đất nước giành được độc lập tự do. NTV

 

_____

 

(1) Phan Châu Trinh – Toàn tập, NXB Đà Nẵng, 2005, tập II, tr.343.

(2) Hồ Chí Minh – Toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995, tập II, tr.23.

(3) Thu Trang, Nguyễn Ái Quốc tại Paris, NXB Thông tin Lý luận, Hà Nội, 1989, tr.50.

(4) Thu Trang, Nguyễn Ái Quốc tại Paris, sđd, tr.108.

(5) Lê Thị Kinh, Phan Châu Trinh qua những tài liệu mới, NXB Đà Nẵng, 2003, tập II, tr.398.

(6) Thu Trang, Nguyễn Ái Quốc tại Paris, sđd, tr.70.

(7) Chẳng hạn, vào tối 14-1-1920, Nguyễn Ái Quốc thuyết trình bằng tiếng Pháp trước thanh niên tại số 3 đường Château (Thu Trang, Nguyễn Ái Quốc tại Paris, sđd, tr.95).

(8) Thu Trang, Nguyễn Ái Quốc tại Paris, sđd, tr.98.

(9) Thu Trang, Nguyễn Ái Quốc tại Paris, sđd, tr.146.

(10) Thu Trang, Nguyễn Ái Quốc tại Paris, sđd, tr.95.

(11) Hồ Chí Minh – Toàn tập, sđd, tập I, tr.69.

(12) Thu Trang, Những hoạt động của Phan Châu Trinh tại Pháp 1911-1925, NXB Văn Nghệ TP.Hồ Chí Minh, 2000, tr.202.

(13) Thu Trang, Những hoạt động của Phan Châu Trinh tại Pháp 1911-1925, sđd, tr.178.

(14) Phan Châu Trinh – Toàn tập, sđd, tập III, tr.192.

(15) Nguyễn Văn Dưỡng (biên soạn), Tuyển tập Phan Châu Trinh, NXB Đà Nẵng, 1995, tr.535.

(16) Trong thư đề ngày 13-5-1925 gửi hạ nghị sĩ Marius Moutet, cụ Phan viết: “Trước khi về [Việt Nam], tôi khẳng định với Ngài một lần nữa là vấn đề chủ quyền của nước Pháp ở Đông Dương là một vấn đề được toàn thể đồng bào tôi chấp nhận” (Lê Thị Kinh, Phan Châu Trinh qua những tài liệu mới, NXB Đà Nẵng, 2003, tập II, tr.506). Về lại Sài Gòn, cụ trả lời phỏng vấn của nhà báo Dejean de la Bâtie: “Cứ cho chúng ta được hưởng luật lệ như dân Pháp thì chúng ta sẽ không đòi hỏi gì hơn là sống dưới quyền của nước Pháp (…) Chúng ta đang ở dưới quyền của người Pháp. Đó là số phận do vũ khí đã định đoạt và chúng ta không làm gì được. Chống một sự đã rồi thì chẳng có ích gì” (Lê Thị Kinh, sđd, tập II, tr.537, 538).

(17) Trao đổi với phóng viên báo Écho Annamite ở Sài Gòn, cụ Phan nói hơi khác một tí: “Tôi đồng ý xóa bỏ nó [triều đình Huế] đi một cách hoàn toàn và đơn giản, và thay thế bằng sự cai trị trực tiếp của chính quyền bảo hộ Pháp” (báo Écho Annamite,17-7-1925, dẫn trong Lê Thị Kinh, Phan Châu Trinh qua những tài liệu mới, sđd, tập II, tr.541).

(18) Nguyễn Phan Quang, Thêm một số tư liệu về hoạt động của Nguyễn Ái Quốc thời gian ở Pháp 1917-1923, NXB Thành phố Hồ Chí Minh, 1988, tr.178, 179.

(19) Thu Trang, Những hoạt động của Phan Châu Trinh tại Pháp 1911-1925, sđd, tr.156.

(20) Thu Trang, Những hoạt động của Phan Châu Trinh tại Pháp 1911-1925, sđd, tr.161, 162.

(21) Nguyễn Văn Dưỡng (biên soạn), Tuyển tập Phan Châu Trinh, sđd, tr.355.

(22) Nguyễn Văn Dưỡng (biên soạn), Tuyển tập Phan Châu Trinh, sđd, tr.545.

(23) Nguyễn Văn Dưỡng (biên soạn), Tuyển tập Phan Châu Trinh, sđd, tr.544.

(24) Thu Trang, Những hoạt động của Phan Châu Trinh tại Pháp 1911-1925, sđd, tr.176.

(25) Phan Châu Trinh – Toàn tập, sđd, tập III, tr.213.

(26) Nguyễn Phan Quang, Thêm một số tư liệu về hoạt động của Nguyễn Ái Quốc thời gian ở Pháp 1917-1923, sđd, tr.177, 180.

(27) Nguyễn Phan Quang, Thêm một số tư liệu về hoạt động của Nguyễn Ái Quốc thời gian ở Pháp 1917-1923, sđd, tr.177.

(28) Nguyễn Phan Quang, Thêm một số tư liệu về hoạt động của Nguyễn Ái Quốc thời gian ở Pháp 1917-1923, sđd, tr.180, 181.

(29) Thu Trang, Những hoạt động của Phan Châu Trinh tại Pháp 1911-1925, sđd, tr.177, 178.

(30) Lê Thị Kinh, Phan Châu Trinh qua những tài liệu mới, sđd, tập II, tr.408.

(31) Nguyễn Phan Quang, Thêm một số tư liệu về hoạt động của Nguyễn Ái Quốc thời gian ở Pháp 1917-1923, sđd, tr.190.

(32) Hồ Chí Minh – Toàn tập, sđd, tập II, tr.231.

(33) Hồ Chí Minh – Toàn tập, sđd, tập III, tr.35.

(34) Hồ Chí Minh – Toàn tập, sđd, tập III, tr.471.

(35) Viện Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử, NXB Thông tin Lý luận, Hà Nội, 1993, tập III, tr.169.

 

Cầu Mống Sài Gòn – Mathilde Tuyết Trần, France 2017

26/03/2017

Đầu đường Pasteur một chiều, bên cạnh là Ngân Hàng Quốc Gia Việt Nam – Photo MTT

Cầu Mống Sài Gòn – Mathilde Tuyết Trần, France 2017

Con đường Pasteur chạy dài từ chân cầu Mống một chiều thẳng tắp cho đến đường Trần Quốc Toản, thế mà tôi « không biết » ! Kỷ niệm thuở nhỏ của tôi chỉ làm cho tôi nhớ có một khúc đường Pasteur, từ đại lộ Lê Lợi lên thẳng đến ngang Hồ con rùa, chỗ có trường Trần Quý Cáp cũ, đi ngang qua vườn hoa Dinh Độc Lập. Từ đường Hàm Nghi xe chạy lên cầu Khánh Hội, để qua bên quận 7 Phú Mỹ Hưng,  đoạn đường này thay đổi nhiều quá khiến cho tôi bỡ ngỡ không nhận ra, cũng như ngạc nhiên thấy phía tay phải có một cái cầu mầu xanh như ngọc mà không nhớ nó tên gì. Chồng tôi giục đi đến chỗ ấy xem hàng ngày, ngày nọ qua ngày kia đến sốt cả ruột, Một hôm ăn sáng xong, nghĩ là sáng sớm trời mát, tôi « dắt » ông ấy đi xem cái cầu mầu xanh. Mà tôi lại quên đường ! Đi nhầm đường, vì anh taxi trẻ quá cũng không biết cách chạy. Đến lúc xuống xe đi bộ một quãng thì tôi mới hiểu là phải bảo anh tài chạy đến Ngân hàng quốc gia cũ, từ đường Hàm Nghi rẽ sát tay phải vào là đúng chóc, tội vạ gì đi lòng vòng cho mất công tốn tiền. Đến cái cầu mang tên là cầu Mống, ngày xưa đây có một cái chợ gọi là chợ cầu Mống tấp nập đông vui, và ai được mang tên là dân anh chị chợ cầu Mống thì chẳng có thua kém gì dân anh chị chợ cầu Ông Lãnh, bắt đầu con đường Pasteur mà tôi lại quên ! Phải nói, lúc nhỏ, tôi đâu có được đi chợ, đó là công việc của chị Cúc, rồi đến bà Tư lùn, chạy ra chợ cho mau rồi chạy về, không cà kê dê ngỗng, hễ đi chợ lâu là má tôi sốt ruột, đi ra đi vào má tôi lẩm bẩm, quái, sao nó đi đâu lâu thế, rồi về nhà thế nào cũng bị mắng cho một trận. Thời ấy, dân anh chị « chơi » nhau bằng dao, đâm người như nghóe, thế nên má tôi chỉ lo « mình » vô tội nhỡ bị vạ lây.

Đứng ở chân cầu Mống, tôi ngạc nhiên vì sự đổi thay của nó. Cây cầu Mống hiện ra rất đẹp, được bảo quản rất tốt, sơn mầu xanh ngọc bích như mới. Câu cầu được đặt trên hai bệ bê tông ở hai đầu, xây theo hình cầu thang cách điệu lên cao.  Bệ chân cầu được sơn mới, nhưng những con người ngu xuẩn đã vẽ bậy lên tường những hình ảnh vô nghĩa phản cảm. Cả những đám rác còn lại trên cầu chứng tỏ nơi đây là chỗ chiếm ngự của người buôn bán hàng rong, chỗ ăn vặt của người trẻ, ăn chỗ nào xả rác chỗ đó, vì cây cầu hiện nay chỉ được dùng cho người đi bộ, không có xe hơi chạy qua cũng chẳng có xe hai bánh. Bao giờ thì người Việt Nam mới ý thức được việc mình xả rác ra để cho người khác hốt !

Ba cây cầu cổ lịch sử bằng sắt hiện nay còn sót lại ở Saigon, Huế, Hà Nội đều do kiến trúc sư Gustav Eiffel thiết kế, cùng thời với việc xây dựng tháp Eiifel ở thủ đô Paris 1887-1889, mà hiện nay tháp Eiffel đã trở thành một biểu tượng của nước Pháp. Cầu Mống, lớn tuổi nhất, được người Pháp xây dựng năm 1893-1894, sau đó tới cầu Trường Tiền (Huế) xây dựng trong hai năm 1897-1899, rồi cuổi cùng đến cầu Long Biên (Hà Nội) 1898-1902. Cầu Mống bắc ngang qua con kênh đào tên là Bến Nghé, thông với sông Sài Gòn, bây giờ nối liền quận 1 với quận 4, dài 128 mét, rộng 5,2 mét, hoàn toàn bằng sắt, thiết kế rất mỹ thuật của thế kỷ thứ 19, do công ty vận chuyển hàng hải Messageries Maritimes xây dựng. Người Nam nói trại ra thành « Cầu móng », hiện nay biển để viết tên « Cầu móng ». Thực ra, vì cây cầu Mống có kích thước nhỏ, chỉ bắc ngang qua một con kênh, nên chỉ có một mống, trong khi cầu Trường Tiền Huế dài hơn, 401,10 mét, gồm 6 nhịp dầm thép hình bán nguyệt, gọi là sáu mống cầu. Nhưng ai hơi đâu tranh cãi Móng hay Mống cho mất công !

May thay, trong giai đoạn làm đường đại lộ Đông-Tây và đường hầm sông Thủ Thiêm, người ta đã tháo gỡ chiếc cầu, không bỏ đi bán sắt vụn, mà lại lắp ráp lại theo nguyên bản, sơn mới mầu xanh ngọc bích. Sài Gòn phải cảm ơn người nào đó đã giữ lại chiếc cầu cổ nhất nước cho những đời sau.

Chồng tôi hỉ hả xem được chiếc cầu cổ của Pháp, tuy vẫn hậm hực về rác rưởi trên cầu và những sự bôi bác dơ bẩn. Lúc chúng tôi đến thăm cầu thì người ta đang làm một hệ thống thoát nước thải cho thành phố bớt ngập lụt ngay bên cạnh cây cầu Mống. Một đôi vợ chồng trẻ mới cưới cũng đang chụp ảnh trên cầu làm kỷ niệm. Hóa ra còn có người biết giá trị của chiếc cầu, một bảo vật. MTT

Cầu Mống sơn mầu xanh ngọc bích – Photo MTT

Chụp ảnh cưới trên cầu Mống giữa rác rưởi và vẽ bậy…..Photo MTT

Dưới chân cầu Mống – Photo MTT

Cầu Mống được làm hoàn toàn bằng sắt như cầu Long Biên, cầu Trường Tiền – Photo MTT

Hôn nhau tình tứ trên cầu – Photo MTT

Nỗi đau thế hệ

31/12/2016

Nỗi đau thế hệ – ©Mathilde Tuyet Tran, France 2016

„Con hơn cha là nhà có phúc“, tiền nhân của chúng ta đã có những nhận định xác đáng về sự tiến triển của xã hội. Xã hội phải phát triển, tạo dựng môi trường cho cá nhân phát triển, cá nhân phát triển cuốn theo cơn lốc làm cho xã hội phát triển. Trong cái chung có cái riêng, nhiều cái riêng gộp lại thành cái chung. Trong một xã hội kìm hãm mọi sự phát triển của cá nhân thì xã hội đó không thể phát triển được, có khuynh hướng lụn bại. Điều này, chẳng cần những người gọi là chuyên gia xã hội học phân tích, mà „mắt thường“ cũng nhìn thấy và đánh giá được.
Có gì đâu mà khó hiểu, khi thế hệ con mình, nói chung, lại sống trong một hoàn cảnh, một môi trường xã hội tệ hại hơn thế hệ của mình. Thất nghiệp ở châu Âu, một tình trạng chung cho cả những xã hội châu Âu, là nguyên do của nhiều nỗi đau thế hệ.
Từ tình trạng thất nghiệp đẻ ra nhiều vấn đề mà những bậc cha mẹ, thiếu đoàn kết xã hội, riêng lẻ, không có một phương cách nào để cứu vãn tình thế, chỉ biết nhìn đám trẻ lụn bại dần. Từ thất nghiệp, sinh ra bệnh hoạn, phá hủy sức khỏe, thay đổi tính tình, thay đổi nhân cách: cáu gắt, bực tức, nóng giận hay u buồn, trầm cảm, dễ chịu biến thành khó chịu, hiền lành biến thành hung dữ… Từ thất nghiệp sinh ra tị nạnh, ghen ghét những người „hơn“ mình, thậm chí ghen ghét với đấng sinh thành ra mình.
Từ thất nghiệp, sinh ra nhiều mặc cảm vì người có việc, „được chọn“, người không có việc, „không được chọn“ vào làm việc. Từ thất nghiệp, mất tự tin trong đời sống tình cảm cá nhân, không lấy vợ được, không lấy chồng được, không đẻ con, đẻ con ra lấy gì nuôi ? Từ thất nghiệp, không có một đời sống an bình, bấp bênh, thậm chí không có nhà ở, không có „tiêu thụ“. Mỗi vấn đề cá nhân gộp lại thành những vấn đề xã hội về lao động, sức khỏe, dân số, tiêu thụ…cả đến bất an, lay chuyển hòa bình xã hội.
Trước kia, chỉ có những công việc rất đơn giản được tự động hóa. Dần dà, máy móc tự động ngày càng phát triển để thay thế sức người trong dây chuyền sản xuất. Tự động hóa càng cao, „có máy làm hết mà“, thì con người càng mất công ăn việc làm. Tầng lớp công nhân bị thu nhỏ lại. Những việc đơn giản như quét đường cũng không còn bằng sức người, có máy thổi lá, máy hốt lá, máy nghiền lá ! Trong các siêu thị châu Âu, những người thiếu ý thức, cho rằng mình „tiến bộ“ hơn người đi mua sắm khác, họ dùng máy của siêu thị cung cấp để tự „tính tiền“ lấy cho mỗi một món hàng họ mua, mà rồi còn bị kiểm soát lại một lần nữa xem họ có „ăn gian“ hay không, hay trả tiền qua các két tự động: khách hàng làm hết phần việc của người nhân viên thu ngân, thế mà họ không nhận ra là tự họ „tiêu diệt“ công việc cho người khác.
Trong các xã hội châu Âu, tiếng nói của các đảng cực hữu đánh vào tầng lớp này như một con dao hai lưỡi: phải đuổi những người nước ngoài ra vì họ đến để „ăn cắp“ công ăn việc làm của người sở tại, và, người thất nghiệp là người lười biếng, ăn bám trợ cấp xã hội 400 euros/tháng mà không chịu đi làm. Như thể, họ có thể tạo ra một xã hội thuần chủng là có ngay công ăn việc làm cho tất cả mọi người, thật là một điều hoang tưởng, nhưng những luận điệu như thế dễ câu những người suy nghĩ đơn giản.
Trong khi đó, các thế lực chóp bu xã hội dùng mọi cách để đánh lạc hướng suy nghĩ của người dân. Họ mở những mặt trận bên lề, thí dụ như giảm mức trợ cấp sức khỏe để « cứu » ngân sách chi của chính phủ trong lãnh vực y tế, hay tung hỏa mù với hàng ngàn vấn đề phụ thuộc khác, thí dụ như đi học mặc đồng phục cho trẻ con nhà giầu có, thuận hay chống. Đánh xuống, đánh người yếu kém sống nhờ vào trợ cấp xã hội dễ hơn nhiều lần đánh lên chóp bu, vì họ thiếu điều kiện chống đỡ. Vừa cho một ít tiền sống qua ngày, vừa đánh phủ đầu bằng mọi hình thức kiểm soát, gây mặc cảm, đám chóp bu giữ vững „an bình xã hội“, không thì nổi loạn, „chúng nó“ làm cách mạng, đánh lên ! Người nghèo bao giờ cũng chiếm số đông, và khoảng cách giầu nghèo không ai là không thấy. Bằng một cách nào đó, người đã nghèo lại còn nghiện một thứ gì, thuốc lá, rượu, ma túy…nghiện để quên đi thực tế !
Thêm vào đó, trên bình diện triết lý song song với hiện tượng kinh tế toàn cầu hóa, xã hội châu Âu lý tưởng hóa phong trào „Cá Nhân“ với hiện tượng „68“ làm cho mỗi người cắt dần những mối quan hệ xã hội cần thiết cho sự sống còn, làm cho tàn phá thêm, chia rẽ thêm một cách „vô hình“, không nhận ra. Mỗi người, trở thành một „ốc đảo“ trong suy nghĩ, trong phong cách sống. „Cái Tôi“ được đề cao, phủ nhận vai trò hướng dẫn, chăm sóc con cái, chăm sóc gia đình của các bậc cha mẹ, phủ nhận sự kế thừa kinh nghiệm của thế hệ đi trước, phủ nhận truyền thống gia đình, quê hương. Thế hệ „68“ lớn lên không cần cha mẹ dẫn dắt, các vấn đề tình dục được đề cao, như tự do tình dục, đồng tính luyến ái trong những cái „vỏ bọc“ mị dân mang vẻ tích cực, như tự do kết hôn, tự do quyết định giới tính, mà họ không nhận ra rằng đó là những cạm bẫy.
Rồi với những phát minh mới trong kỹ nghệ thông tin/truyền tin multimedia: Internet, điện thoại di động, máy tính cá nhân…những người trẻ tuổi lại càng bị kỹ nghệ thông tin chi phối, đắm chìm vào trò chơi, tình dục, phim ảnh mà không biết đường ra, đường thoát, vì có „ai“ khuyên bảo thì cũng chỉ là nước đổ đầu vịt. Bây giờ, trẻ con hai ba tuổi, mới vừa học nói bập bẹ, đã học chơi „games“ !
Đế ý sự biến chuyển của xã hội châu Âu người ta còn nhận ra những đề tài liên quan như vấn đề như Euthanasie (an tử chủ động). Thế hệ người già, nay khoảng 70 tuổi trở lên, sau khi đã cống hiến hết đời mình lao động xây dựng xã hội sau thế chiến thứ hai, thì bị các thế hệ đời sau cho là „sống lâu quá, làm tiêu hao tiền của xã hội“ phải được „an tử chủ động“ cho chết bớt đi. Nhưng người ta che dấu một đề tài khác cũng liên quan đến cái chết của thế hệ đi trước, đó là việc lãnh và chia gia tài, thừa kế. Thế hệ sau, phải đạt được thừa kế, trong đó có phần „lấy lại“ của „xã hội“ qua sự việc đánh thuế thừa kế rất cao. Sự „moi tiền“ của người già còn được hỗ trợ thêm bởi các biện pháp „cho trước“ khi chết !
Các chính trị, chính sách không nhằm mục đích tạo ra được công ăn việc làm cho dân là tiên quyết, thì chỉ là mị dân, không giải quyết thực chất vấn đề sống còn của xã hội, mà lại còn làm sinh sản thêm những khó khăn, tệ nạn. Giải quyết được gì, khi các chính khách mở ra những « mặt trận giả tạo » chỉ nhắm vào giảm thiểu phí tổn sức khỏe ? giảm thiểu trợ cấp lao động ? giảm thiểu ngân sách công nhân ? tăng tuổi về hưu, dù biết rằng chỉ có một thiểu số mới thực hiện được việc này, giảm thiểu các phí tổn lao động bằng cách « cực đoan » hơn là tiêu diệt luôn lao động ? Trong khi lợi nhuận kinh tế tư nhân, thị trường chứng khoán « vắt chẩy nước » ra vẫn ở mức lãi từ 10%-25% ?
Bởi thế, nói là sự đắc cử của Donald Trump lên làm tổng thống Mỹ là một sự „thay đổi thời đại“ còn quá sớm, nhưng người Mỹ thì mong rằng ông sẽ đem lại cho người Mỹ công ăn việc làm, ổn định quốc gia và ổn định thế giới. MTT

Đám cưới của Bayer và Monsanto

31/12/2016

Đám cưới của Bayer và Monsanto ©Mathide Tuyet Tran, France 2016.

Bài viết này được tổng hợp bởi một số bài báo từ tháng năm 2016 đến giờ, tháng mười 2016, trên các tờ báo Pháp và Đức (chủ yếu Le Figaro, Der Spiegel và manager-magazin) nhân dịp Bayer tại thành phố Leverkusen (Đức) mua lại Monsanto (Mỹ) với giá là 59 tỷ euros (66 tỷ đô la Mỹ). Giới báo chí e ngại rằng là đám cưới của hai công ty hóa chất lớn nhất nhì hành tinh này hợp thành một công ty duy nhất đứng hàng đầu thế giới trong mảng thị trường hạt giống và chất khai quang, tiêu diệt côn trùng sẽ đem lại nhiều hậu quả khôn lường.

Sau khi hai công ty hóa học Dow Chemical và DuPont quyết định sát nhập với nhau để trở thành Dow DuPont, thì công ty hóa học trung quốc ChemChine cũng muốn « thanh toán » Syngenta, công ty hóa học thụy sĩ, lại làm một.

Đây là một « đám cưới lớn nhất » cho tới giờ của kỹ nghệ Đức. Dự tính Bayer-Monsanto sẽ trở thành một người khổng lồ trong kỹ nghệ hóa học với doanh thu là 23 tỷ euros một năm và kiểm soát 140.000 người công nhân.

Một số tiền 129 đô la Mỹ cho mỗi một chứng khoán đã được Bayer đề nghị. Ngày 14.09.2016 tổng giám đốc Bayer ông Werner Baumann đã ký kết với tổng giám đốc Monsanto ông Hugh Grant hợp đồng thỏa thuận mua bán, với một văn bản gồm 80 trang giấy. Vì vậy, hầu hết các vụ án khởi tố Monsanto có thể bị tiêu hủy vì trên nguyên tắc công ty này đã bị bán đi, không còn danh nghĩa tồn tại nữa. (* Vụ án bà Trần Tố Nga khởi tố Monsanto về Chất độc da cam Agent Orange, Dioxine).

Công ty Monsanto, ở St. Louis, Missouri, được thành lập năm 1901 bởi John Francis Queeny, ông lấy họ của vợ ông làm tên công ty.

Trong thời điểm mua bán này, Monsanto có 22.500 nhân công trên 66 nước trên thế giới và có một doanh thu 15 tỷ đô la Mỹ, lợi nhuận 2,3 tỷ đô la Mỹ một năm và chiếm lĩnh 30% thị trường thế giới về sinh (thực) vật biến đổi gen (OGM, Organisme génétiquement modifié, tiếng Anh viết là GMO, Genetically modified organism). Ông Hugh Grant, tổng giám đốc của Monsanto có mức lương 12 triệu đô la Mỹ một năm (2015).

Những thương hiệu nổi tiếng nhất của Monsanto là Dekalb, Asgrow, Deltapine, Round up.

Monsanto đã tham gia vào việc sản xuất chất độc khai quang Agent Orange (Chất độc da cam) rải xuống miền Nam Việt Nam trong những năm 1960, thời chiến tranh chống Mỹ.

Ngoài việc sản xuất chất hóa học được sử dụng là vũ khí chiến tranh, Monsanto là nhà sản xuất chủ yếu các hạt giống OGM trong nông nghiệp, vì thế phong trào chống Monsanto là « multinationales de l’empoisonnement » (công ty toàn thế giới về đầu độc) lan mạnh với những cuộc biểu tình hàng năm « marche mondiale contre Monsanto ». Lần cuối cùng biểu tình được tổ chức vào tháng năm 2016 trên 400 tỉnh thành toàn thế giới, trong đó có khoảng 30 tỉnh thành ở Pháp. Tháng mười năm nay một tòa án quốc tế, được gọi là « Tribunal Monsanto », thành lập bởi một cộng đồng luật gia, luật sư và các tổ chức ONG tại La Haye, sẽ được triệu tập và sẽ xử vụ án « diệt chủng môi trường » (ecocide) của Monsanto. Tuy nhiên, tòa án này không được công nhận chính thức.

Chịu áp lực của sự phản kháng này, những thế lực chính trị và kinh tế khủng khiếp đã chịu sự chi phối của thế lực « lợi ích nhóm » tại Bruxelles, bỏ phiếu gia hạn chỉ có 18 tháng cho chất Glyphosate, một chất độc hóa học gây ung thư có trong sản phẩm khai quang Roundup của Monsanto.

Không kể đến những sự phản kháng của nhà nông châu Âu, về cây bắp và cây đậu nành làm thí dụ, những người nông dân châu Phi cũng lên tiếng phản đối: tại sao họ phải trả cho Monsanto lệ phí cao trong khi người châu Âu không hề ăn những loại hạt đó ? Và ngay cả trên đất Mỹ, chuỗi nhà hàng ăn Chipotle cũng từ chối sử dụng thực phẩm từ gen biến đổi, loại « Frankenfood » (thực phẩm của ma quỷ) như người ta đã đặt tên cho nó.

Quả thật vậy, ông Werner Baumann đã phải tuyên bố ngay lập tức, theo báo Le Figaro ngày 11.10.2016, rằng: « Đó là một điều rõ ràng. Chúng tôi không muốn mua Monsanto để áp đặt những loại thực vật bị biến đổi gen lên châu Âu. Có những người cho rằng, với uy tín mà chúng tôi đang thừa hưởng trên châu Âu, điều này sẽ dề dàng hơn là đối với Monsanto. Nhưng sẽ không có vấn đề đó. Nếu chính trị và xã hội không muốn những hạt giống có gen biến đổi, thì chúng tôi sẽ chấp nhận điều ấy.  »

Ông nói, như có vẻ không phải là sự việc « thuận mua vừa bán », mà sự việc dân chúng phải ăn thực phẩm gen biến đổi và những tai họa kéo theo sau đó là một « án lịnh » từ « trên » (chính trị) đưa xuống đầu dân !

Và theo ông Werner Baumann, nếu trước đây 20 năm người ta có thể còn « nghi ngại » vể thực vật biến đổi gen thì ngày hôm nay không có một tang chứng nào chứng tỏ sự « không chắc chắn » hay là « nguy hiểm cho môi trường » của nó. Ông Werner Baumann, tổng giám đốc mởi nhậm chức sau ông Marijin Dekkers được vài tuần lễ, muốn chứng minh bản lĩnh của mình.

Công ty Bayer-Leverkusen có tham vọng trở thành một công ty toàn cầu « Khoa học cho sự sống » (Life-Science) với ba cột trụ: thuốc chữa bệnh (Pharma), sức khỏe cho người tiêu thụ (Consumer Health- các loại thuốc không cần có toa bác sĩ) và Crop Science (mọi sản phẩm dùng cho nông nghiệp). Ngoài ra còn có một nhánh Animal Health được thành lập, quy tụ những sản phẩm diệt trùng.

Công ty Bayer Aktiengesellschaft (Bayer AG) gồm có 307 công ty con và 116.800 công nhân, được thành lập bởi Friedrich Bayer và Johann Friedrich Weskott vào ngày 01.08.1863, cách đây đã 153 năm.

Tại Bayer, các chất Diacetylmorphins, Acetylsalicylsäure und Sulfonamide được sáng chế và thương mại hóa dưới các tên như Heroin, Aspirin và Prontosil thành công. Năm 1939 Gerhard Domagk đoạt giải Nobelpreis ngành Y khoa với sáng chế Prontosil (Sulfonamide), là một chất trị liệu Chemotherapie, được dùng làm chất kháng sinh.

Trong lịch sử, công ty Bayer đã tham gia vào việc sản xuất các loại chất gas hóa học như Chlorgas, Phosgen, Chlorpikrin và Senfgas (còn gọi là Lost) dùng làm vũ khí trong Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất. Các chất gas này đã làm mù mắt và gây trọng thương cho quân lính Pháp một cách thê thảm.

Trong Đại chiến thể giới lần thứ hai, Hans Kühne làm giám đốc các phân xưởng kể từ năm 1935, Bayer phục vụ chiến tranh vởi việc sản xuất dầu máy, cao su và các loại gas.

Đến năm 1944 có đến 4.460 người của các nước khác như Ba Lan, Pháp, Bỉ, Hòa Lan…bị cưỡng bách lao động, chịu tù đày khi vi phạm luật lệ và phải chịu nhiều thiệt hại sức khỏe cho hãng Bayer. Trong hồ sơ về Bayer, người ta tìm thấy có sự kiện Bayer dùng người làm thí nghiệm: 150 người phụ nữ bị mua với giá « 170 Đức mã một cái », sau khi làm thí nghiệm tất cả mọi người đều chết, Bayer cần mua thêm người nữa, trong khoảng thời gian đó.

Công ty Bayer cũng tham dự cùng với công ty Degussa sản xuất chất hóa học Zyklon B, vốn là một chất diệt trùng, dùng để tiêu diệt người Do Thái ở các trại tập trung trong Đại chiến thế giới lần thứ hai. Lãnh nhiệm vụ thực hiện là công ty Degesch (Deutsche Gesellschaft für Schädlingsbekämpfung mbh), nắm giữ văn bằng phát minh chất Zyklon B, mà trong đó, năm 1936, thì 42,5 % cổ phần thuộc về Bayer (mang tên khi ấy là I.G. Farben), 42,5% cổ phần thuộc về công ty Degussa, sản xuất vàng và bạc miếng, và 15% cổ phần thuộc về Th. Goldschmidt. Còn nhiệm vụ sản xuất thì được giao phó cho công ty Dessauer Zuckerraffinerie GmbH, thuộc địa phận Sachsen-Anhalt. Từ năm 1922 việc sản xuất Zyklon B đã được Degesch giao cho Dessauer Werk làm thử, đến năm 1924 thì được cấp giấy phép sản xuất chính thức. Cho nhu cầu chiến tranh, sau này việc sản xuất Zyklon B được mở rộng thêm ra ở những công ty khác.

Năm 1954 Bayer sáng lập vởi Monsanto một công ty chung mang tên là MOBAY (hai chữ đầu của Monsanto và Bayer) ở Pittsburgh, sản xuất chất độc da cam Agent Orange dùng trong chiến tranh Việt Nam, cho đến năm 1967 thì MOBAY là công ty có 100% vốn của Bayer.

Hiện tại, Bayer và Syngenta đang đối đầu với tố cáo của những người bảo vệ môi trường về vấn đề chất diệt bệnh và côn trùng clothiandin và imidacloprid thuộc dòng néonicotinoïdes của họ sản xuất cũng tiêu diệt luôn loài ong. Đài truyền hình Europe 1 đưa tin vào ngày 29.04.2016 có một triệu người trên thế giới đã ký bản kiến nghị yêu cầu ngừng bán những chất này.

Nhà nông Việt Nam, nếu phải mua lúa giống để gieo trồng của Monsanto (hay những thương hiệu bán lại của Monsanto) thì lúa giống chỉ nảy mầm một lần, không ủ lúa giống được, khi mất mùa thì mất hết cả, và phải mua lại lần nữa, cứ mỗi lần gieo là một lần phải mua hạt giống. Công thức biến đổi gen này đã được Monsanto hợp thức hóa trên thế giới bằng văn bản « bằng cấp » phát minh, nên muốn tránh nó, thí dụ như dùng lúa nầy mầm thiên nhiên thì phải dùng lúa giống không có trong danh sách « bằng cấp » của Monsanto. Sử dụng lúa giống của Monsanto thì cái hại trước mắt cho nhà nông là phá sản mỗi khi mất mùa và đồng thời gây ra nạn đói cho dân chúng vì cứ phải mua hạt giống mỗi lần trồng. Ở châu Âu hiện tượng này đã xảy ra với nhiều loại rau củ quả, như quả cà chua, bắp, đậu nành, hoa hướng dương, chẳng hạn, thậm chí đến khoai lang tây, một số củ khoai giống không nẩy mầm được nữa.

Đám cưới Bayer và Monsanto được giới báo chí Pháp và Đức bày tỏ lo ngại, mà theo một số nhà nông nghiệp và những người bảo vệ môi trường cho là « đám cưới địa ngục ». MTT